Sali Xhixha, pionieri i pikturës në Durrës

03/02/2012 - 00:00

Piktori Sali Xhixha
<h5>Piktori Sali Xhixha</h5>

 

“Drita ngjyrë dhe ngjyra dritë” titullohet ekspozita e piktorit të njohur durrsak Sali Xhixha, e hapur këto ditë në galerinë e artit pamor “Nikolet Vasia”. Hapja e ekspozitës pikërisht në këtë periudhë të vitit kishte dy qëllime në vetvete; autori i saj mbushte 80 vjeç, por njëkohësisht mbusheshin 60 vjet që nga koha, kur ai nisi krijimtarinë e tij artistike. Jeta e Sali Xhixhës është një jetë kushtuar artit, një jetë e karakterizuar nga pasioni i madh për të bukurën e për qytetin. Në pamundësi për të vazhduar shkollën për arsye ekonomike (i është dashur të punojë që kur ishte 8-9 vjeç, në fabrikën e duhan-cigareve), ai e kishte të lindur talentin për të pikturuar. Megjithëse, gjatë gjithë jetës së tij, ai nuk mori asnjëherë leksione të vërteta pikture, tablotë e tij përçojnë një ndjesi të ngrohtë, një nostalgji të lehtë për rrugicat e vjetra të qytetit, për lagjet e tij karakteristike, për momentet e rëndësishme të historisë së tij.

E hapur në një ditë të acartë, ekspozita e Xhixhës dhe tablotë e ekspozuar aty i ngrohën artdashësit, që vlerësonin në çdo pikturë aftësinë artistike të piktorit për të përcjellë përmes penelit të tij, ngjyrave e dritës një botë që megjithëse shumë e largët në kohë, të vjen shumë pranë përmes realizmit që përcjell tabloja. Durrësi, në të gjitha dimensionet e tij, me rrugët, njerëzit, detin, portin, sektorët e punës, vjen plot ngjyra në telajot e Xhixhës, që dashurinë e fortë që e lidhte me vendlindjen e tij e shkriu me bojërat e vajit dhe kretën (argjilën) duke i dhënë jetë një qyteti plot dritë. Mu duk mjaft i gjetur titulli “Drita ngjyrë e ngjyra dritë”, pasi në të 65 tablotë e ekspozuara aty loja me ngjyrat dhe dritën krijonte kontrastin e duhur si në peisazhet, portretet ashtu dhe tek tablotë e natyrës së qetë. Veç figurave historike si Skënderbeu, Isa Boletini etj, Xhixha ka sjellë me mjaft realizëm e vërtetësi edhe portretet e njerëzve të thjeshtë, punëtorëve apo partizanëve. Në të gjitha pikturat e Xhixhës dominojnë ngjyrat e forta që të ndërthurura këndshëm me njëra tjetrën i japin më shumë vitalitet jo vetëm tablosë, por edhe personazhit apo peisazhit. Pikturën e tij të parë, “Demostrata e parë antifashiste në Durrës”, Sali Xhixha e ekspozoi në vitin 1947, vetëm kur ishte 15 vjeç. E që nga ajo kohë ai nuk reshti asnjëherë së pikturuari, nuk e hoqi për asnjë moment penelin nga dora.

 

E hapur në një ditë të acartë, ekspozita e Xhixhës dhe tablotë e ekspozuar aty i ngrohën artdashësit, që vlerësonin në çdo pikturë aftësinë artistike të piktorit për të përcjellë përmes penelit të tij, ngjyrave e dritës një botë, që megjithëse shumë e largët në kohë të vjen shumë pranë përmes realizmit që përcjell tabloja. Durrësi, në të gjitha dimensionet e tij, me rrugët, njerëzit, detin, portin, sektorët e punës, vjen plot ngjyra në telajot e Xhixhës, që dashurinë e fortë që e lidhte me vendlindjen e tij e shkriu me bojërat e vajit dhe kretën (argjilën) duke i dhënë jetë një qyteti plot dritë.

Gjatë rreth 60 viteve, ai kompozoi 540 piktura, shumë prej të cilave ndodhen në Galeritë e Arteve Figurative në Tiranë e Durrës, ndërsa të tjerat janë të shpërndara në institucione të ndryshme, shkolla apo koleksione private brenda dhe jashtë vendit. Për shumë vite me rradhë ai ishte një nga drejtuesit e Rrethit Artistik te Shtëpisë së Pionerit dhe atij të sektorit të pikturës, ku nxorri shumë talente të reja në këtë gjini. Sali Xhixha është një nga pionerët e pikturës në Durrës dhe për shumë vite ka qenë piktor dekorator i qytetit. Gjatë të gjithë karrierës së gjatë artistike Xhixha ka hapur katër ekspozita personale nga viti 1947-1982, ndërkohë që ka marrë pjesë në të gjitha ekspozitat lokale dhe në shumë ekspozita kombëtare. Ai është dekoruar tre herë nga Presidiumi i Kuvendit Popullor si dhe nga Ministria e Arsimit e Kulturës me Fletë nderi në Art. Xhixhës i njihet merita se hapi të parin repart artistik të qytetit në vitin 1949, ndërkohë që 10 vjet më vonë u hap një tjetër repart po me inisiativën e tij. Të njëjtën gjë ai bëri dhe në Kavajë, ku në vitin 1973,  u hap i pari repart artistik i qytetit. Për ata që e kanë ndjekur vit pas viti krijimtarinë e Sali Xhixhës, që janë njohur nga afër me shumë nga punët e tij, ai mbetet një shkollë më vete në pikturë. 

 

Bashkia i akordon titullin  “Mirënjohja e Qytetit”

Në 80 vjetorin e lindjes, piktori i njohur durrsak, Sali Xhixha u nderua me titullin “Mirënjohja e Qytetit”. Pushteti lokal, për të vlerësuar përkushtimin e tij prej disa dekadash ndaj artit, vendosi të nderojë piktorin Xhixha për dimensionet që arti i krijuar prej tij ndër vite vazhdon të përcjellë edhe sot. Gjatë fjalës së tij, drejtori i sektorit të kulturës në bashkinë e qytetit, Adrian Gurra theksoi se: “titulli që i akordohet Xhixhës është një vlerësim për kontributin e dhënë në 60 vjet krijimtari, për vlerat dhe dimensionin e artit të tij përmes të cilit vazhdon të na transmetojë edhe sot mesazhe dashurie për njerëzit dhe qytetin”.  Pas dhënies së çmimit, kryetari i Bashkisë së Durrësit, Vangjush Dako, ka falenderuar piktorin e njohur për kontributin e madh që ai ka dhënë për artin dhe njëkohësisht për qytetin ku u lind e u rrit. “Artistë të këtij kalibri do të nderohen gjithmonë nga qytetarët e Durrësit për shkak të kontributit që ata kanë dhënë e vazhdojnë të japin për qytetin”,- nënvizoi kryebashkiaku. Në ekspozitën e hapur në Galerinë e Arteve Pamore “Nikolet Vasia” të Durrësit morën pjesë shumë përfaqësues lokalë, personalitete të fushave të ndryshme si dhe shumë miq të piktorit Xhixha e qytetarë durrsakë. 

/portali DurresLajm/

Na bëni like në facebook!: 

Lajme nga e njëjta kategori

17-vjeçarja Hajrie Dedej, ka prezantuar gjatë këtyre ditëve, ekspozitën e saj të parë.

Mbrëmjen e kësaj të premteje në Durrës do të organizohet një koncert me muzikë tradicionale Bretone.

Ismail Kadare, shkrimtari i mirënjohur shqiptar ka fituar çmimin "Pak Kyongni" për vitin 2019.

Nga Gëzim Kabashi

Liliana Çika është rikthyer këto ditë në Durrës me një ekspozitë të pazakontë.

Aktori Hysen Bashhysa feston sot 72-vjetorin e lindjes. Ceni, siç e thërrasin thuajse të gjithë lindi më 16 shtator 1947 në Durrës.

Atmosferë festive të jashtëzakonshme ka krijuar në amfiteatrin e Durrësit aktiviteti muzikor Karaoke i organizuar nga Bashkia e qytetit d

Më 12 shtator 2019, në Muzeun Arkeologjik të Durrësit u hap ekspozita “Art 2019” e piktores, skulptores dhe restaurueses së njohur Lilian

Mbrëmjen e kaluar në prani të mjaft artdashësve të kinemasë, në arenën e Amfiteatrit antik të Durrësit u shfaq filmi italian “Un paese qu

Drejtoria Rajonale e Kulturës Kombëtare Durrës njofton se mbrëmjen e sotme, 11 shtator 2019, është nata e fundit e projektit të përbashkë