Herën e fundit që Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli bombarduan Iranin, një gazetar e pyeti Vladimir Putinin se si do të reagonte nëse udhëheqësi suprem i Iranit do të vritej në sulm.

“As nuk dua ta diskutoj”, u përgjigj presidenti rus.

Më pak se nëntë muaj më vonë, pasi Ajatollah Ali Khamenei vdiq në një sulm të synuar të udhëhequr nga Izraeli dhe të mbështetur nga SHBA-ja të shtunën, Putini nuk kishte zgjidhje tjetër veçse të reagonte.

Vrasja do të ketë ndezur dy nga instinktet më të thella të Putinit: paranojën e rrënjosur thellë në lidhje me jetëgjatësinë e tij dhe një përpjekje për mbijetesë politike të përcaktuar nga fitorja ndaj Ukrainës – pavarësisht kostos.

Të dyja u shfaqën në një deklaratë të shkurtër të postuar në faqen e internetit të Kremlinit, në të cilën Putini e denoncoi vrasjen e Khameneit si “vrasje… të kryer në shkelje cinike të të gjitha normave të moralit njerëzor dhe të drejtës ndërkombëtare”.

Ishte një reagim më i fortë se ai pas kapjes në fillim të këtij viti të një tjetër aleati të dikurshëm të Rusisë, Nicolás Maduro të Venezuelës.

E megjithatë, Putini, veçanërisht, nuk i përmendi vendet që fshihen pas vrasjes.

Mentaliteti i bunkerit

Në qarqet ruse, vdekja e Khameneit shkaktoi krahasime me rënien e një diktatori tjetër.

Pamjet e filmuara me telefon celular, të Muamar Gadafit të Libisë duke u rrahur për vdekje pas një ndërhyrjeje të udhëhequr nga NATO në vitin 2011, e la Putinin “të tronditur”, sipas gazetarit rus me lidhje të mira, Mikhail Zygar.

“I treguan të gjithë botës se si u vra, i mbuluar me gjak”, tha Putin, dukshëm i zemëruar, gjatë një konference për shtyp të transmetuar në televizion në atë kohë. “A është kjo demokraci?”

Në maj të vitit 2012, jo shumë kohë pas rrëzimit të Gadafit, Putini u rikthye në presidencë pas një periudhe si kryeministër. Ai e mori detyrën me një mision të dukshëm për t’u shkëputur nga Perëndimi dhe për të çrrënjosur mospajtimin e brendshëm, të cilin e akuzoi se kërkonte të bashkëpunonte me armiqtë e Rusisë për të arritur ndryshimin e regjimit.

“Ishte pikërisht vdekja e Gadafit që u bë një pikë kthese në politikën ruse – si të jashtme ashtu edhe të brendshme”, shkruan Alexander Baunov, një bashkëpunëtor i lartë në Qendrën Carnegie Rusia-Eurasia me seli në Berlin.

Që SHBA-të dhe Evropa do të lejonin që një udhëheqës global të rrëzohej në mënyrë kaq brutale, u pa nga Putini, një ish-agjent i KGB-së, si “kulmi i tradhtisë”, tha Baunov.

Me kalimin e viteve, Putini është zhytur në një izolim gjithnjë e më të madh.

Gjatë pandemisë Covid, personaliteteve të huaja dhe zyrtarëve rusë iu desh të qëndronin disa metra larg presidentit rus. Ndërveprimet me publikun ishin, dhe ende janë, të koreografuara me kujdes.

Udhëheqësi i ndjerë i opozitës ruse, Alexei Navalny, e quajti atë një “gjysh në bunker”, një shenjë respekti për hetimin e ekipit të tij mbi një pallat luksoz që dyshohet se ishte në pronësi të Putinit, i cili përfshinte një rrjet tunelesh të gërmuar 50 metra në tokë.

‘Do të na vrasin’

Ngjarjet e fundit vetëm sa do ta kenë thelluar paranojën e Putinit.

Rrëzimi i dy aleatëve rusë – Maduro dhe Khamenei – me një radhë të shpejtë i shtyu disa komentatorë pro-Kremlinit të thyenin atë që ka qenë një rregull jozyrtar që nga kthimi i Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë: Shmangni kritikat e hapura ndaj SHBA-së ose presidentit të saj.

Duke udhëhequr këtë sulm, ish-presidenti i Rusisë, Dmitry Medvedev, shkroi se sulmi i SHBA-së ndaj Iranit kishte zbuluar “ngjyrat e vërteta” të Trumpit.

Prezantuesi dhe propagandisti rus Vladimir Solovyov akuzoi SHBA-në se po sillej “si një grabitqar”, duke përdorur diplomacinë për të joshur “prenë e saj që të ulë vigjilencën përpara se t’i ngulë dhëmbët në fyt”.

“A e kuptojmë që biseda për Iranin është gjithashtu një bisedë për Rusinë?” pyeti ai shikuesit e tij.

Alexander Dugin, një mendimtar ultranacionalist pro-luftës, paralajmëroi se Uashingtoni mund të planifikojë të bëjë të njëjtën gjë me Rusinë.

“Një nga një, aleatët tanë po eliminohen sistematikisht”, shkroi ai . “Është e qartë se kush është i radhës dhe është e qartë se çfarë nënkuptojnë në të vërtetë negociatat me një armik të tillë”, vazhdoi ai, duke iu referuar bisedimeve të paqes me Ukrainën, të ndërmjetësuara nga SHBA-të.

Media pro-Kremlinit, Segodnya.ru, e shpjegoi hapur, me një artikull opinioni me titull: “Si do të na vrasin”.

Syri te çmimi

Kremlini, në të kundërt, ka përdorur një ton shumë më diplomatik.

Një ditë pasi Putin denoncoi vrasjen e Khameneit, zëdhënësi i tij Dmitry Peskov shprehu “zhgënjim të thellë” që bisedimet e SHBA-së me Iranin kishin dështuar, ndërsa shprehu gjithashtu “vlerësim të thellë” për përpjekjet e SHBA-së për të ndërmjetësuar paqen me Ukrainën.

Por, shtoi ai, “para së gjithash, ne i besojmë vetëm vetes dhe mbrojmë interesat tona.”

Mesazhi ishte i qartë: Putini nuk do të lejojë që ndjenjat e tij për Iranin të pengojnë arritjen e qëllimeve të tij në Ukrainë.

“Arma e tij më e madhe në atë konflikt ka qenë gatishmëria dhe aftësia e administratës Trump për të ushtruar presion mbi ukrainasit dhe evropianët”, tha Sam Greene, profesor i politikës ruse në King’s College London. “Dhe kështu nuk ka absolutisht asnjë arsye që ai të heqë dorë nga ajo armë.”

Çfarëdo që të ndiejë personalisht presidenti rus, veprimet e tij tregojnë se ai është pragmatist. “Putini nuk do të rrezikojë sigurinë e tij personale, sigurinë e regjimit të tij apo vizionin e tij për sigurinë kombëtare ruse për të bërë çmos për të ndihmuar iranianët, koreano-veriorët, kinezët apo këdo tjetër”, tha Greene.

Për Moskën, kriza e Iranit ka disa anë pozitive, ndër të cilat perspektiva e çmimeve më të larta të naftës, mosmarrëveshjet midis Evropës dhe SHBA-së se si të përballen me pasojat dhe një Uashington të shpërqendruar nga lufta në Ukrainë.

Veprimet e Trump gjithashtu ndihmojnë në përforcimin e narrativës së tij vendase dhe ndërkombëtare rreth rreziqeve të hegjemonisë perëndimore.

Për më tepër, Putini ka një mjet parandalues ​​që as Gaddafi dhe as Khamenei nuk e gëzonin: arsenalin më të madh bërthamor në botë.

Por armët bërthamore nuk ofrojnë mbrojtje kundër kërcënimeve nga brenda. Nëse rënia e udhëheqësve të fortë aleatë mpreh frikën e Putinit, ato ka të ngjarë të përqendrohen më pak te raketat e NATO-s sesa te intrigat e pallatit.

Presidenti rus e di po aq mirë sa kushdo tjetër se diktatorët që grumbullojnë aq shumë pushtet dhe për aq kohë sa Putini, kanë tendencë të largohen nga detyra në njërën nga dy mënyrat, tha Greene.

“Ose nën arrest ose në një kuti.”/Politico