Kur një armëpushim i imponuar nga SHBA-të ndaloi Luftën e Gazës tetorin e kaluar, lufta e Hamasit për mbijetesë kundër Izraelit u shndërrua në një betejë për kontroll brenda vendit.
Lufta i kishte lënë njësitë e disiplinuara ushtarake të grupit të copëtuara në forca guerile, me shumicën e udhëheqësve të vrarë, ndërtesat dhe infrastruktura e Gazës ishin kryesisht të shkatërruara, popullsia e zhvendosur dhe jeta ekonomike në rrënoja.
Më shumë se 72 mijë banorë të Gazës janë vrarë nga sulmet izraelite gjatë konfliktit, të paktën sipas shifrave të raportuara nga Ministria e Shëndetësisë e drejtuar nga Hamasi.
Katër muaj më pas, banorët e Gazës thonë se Hamasi po e shtrin sërish kontrollin mbi sigurinë, të ardhurat nga taksat dhe shërbimet qeveritare, duke ngritur pikëpyetje për strategjinë e tij afatgjatë dhe nëse është i gatshëm të heqë dorë nga armët dhe autoriteti, siç kërkohet tani në fazën e dytë të planit të paqes të Donald Trump.
“Hamasi ka rifituar kontrollin mbi më shumë se 90% të zonave ku është i pranishëm”, tha Mohammed Diab, një aktivist në Gaza.
“Policia dhe agjencitë e sigurisë së tij (Hamasit) janë rikthyer dhe tani janë të pranishme në rrugë, duke kontrolluar krimin dhe duke ndjekur ata që i etiketon si bashkëpunëtorë dhe persona me opinione. Qytetarët duhet t’u drejtohen autoriteteve të Hamasit për karta identiteti apo procedura shëndetësore, dhe ai po rivendos gjithashtu kontrollin mbi sistemin gjyqësor dhe gjykatat.”
Në tregjet anembanë Gazës, shitësit përshkruajnë patrulla të rregullta policore si dhe rikthimin e një kontrolli të rreptë mbi tarifat dhe taksat zyrtare.
“Tregjet janë të qeta, por bashkia vazhdon të na kërkojë qiranë”, tha një shitës. Të gjithë ata me të cilët folëm për kontrollin e Hamasit në Gaza kërkuan që identiteti i tyre të fshihej.
“Çdo ditë vijnë te ne në mënyrë agresive, me të njëjtat kërkesa dhe të njëjtën vendosmëri, duke thënë se nëse nuk paguajmë do të na hedhin ne dhe mallrat tona në rrugë. Po kërkojnë 700 shekelë (225 dollarë; 167 paund), asnjëri prej nesh nuk mund ta përballojë këtë.”
Shitësi, i cili foli me gazetarin e BBC-së në Qytetin e Gazës, tha se ai dhe familja e tij prej 12 anëtarësh ishin zhvendosur nga Shujaiya, në lindje të qytetit, ku ai më parë drejtonte një dyqan. Shujaiya sot është një hapësirë e sheshtë me rrënoja.
“Çdo ditë vjen bashkia”, tha një burrë tjetër që shiste cigare aty pranë. “Le t’i numërojnë mallrat dhe shitjet, cigare më cigare, dhe të më thonë: a duhet t’u paguaj atyre, apo të ushqej fëmijët e mi?”
Që nga armëpushimi, ushqimet dhe disa mallra të tjera bazë po hyjnë në Gaza më lirshëm. Tregtarët e paktë kryesorë me licencë për t’i sjellë ato nga Izraeli thonë se Hamasi ka rivendosur kontroll të rreptë mbi taksimin e importeve.
Një tregtar, që pranoi të ndajë detaje në mënyrë anonime, tha se përdorej forcë ndaj atyre që refuzonin të paguanin.
“Taksat e vendosura nga Hamasi varen nga lloji dhe sasia e mallrave, por çmimet fillojnë nga 20 mijë shekelë e lart”, tha ai. “Nëse një tregtar refuzon të paguajë, përdoret forcë dhe në disa raste ai rrëmbehet ose kërcënohet. Askush nuk mund t’i shmanget pagesës së taksave për mallrat.”
Banori tha gjithashtu se tregtarët përdornin kode kur flisnin për Hamasin në rastet kur diskutonin pagesat e taksave, në mënyrë që Izraeli të mos mësonte se paratë po i kalonin grupit.
“Hamasi tani ka një bazë të dhënash për të gjithë tregtarët që importojnë mallra në Rripin e Gazës”, tha aktivisti Mohammed Diab. “Tregtari paguan në para në dorë, jo përmes transfertave bankare, në mënyrë që rrjedha e fondeve të mos mund të gjurmohet. Ai po rikthen gradualisht sistemin që ishte në fuqi më parë, por larg vëmendjes, që të mos monitorohet.”
Një zëdhënës i Hamasit, Hazem Qassem, tha se Rripi i Gazës është në gjendje emergjence dhe se kërkohen “masa të jashtëzakonshme”.
“Disa tregtarë mbajnë lidhje me pushtimin (izraelit) dhe përpiqen të gjenerojnë fitime të tepruara, kështu që organet administrative ndonjëherë duhet të veprojnë me vendosmëri ndaj tregtarëve që refuzojnë të bashkëpunojnë ose të përmbushin detyrimet e kërkuara”, tha ai. “Kjo është thjesht çështje qeveritare dhe nuk ka lidhje me Hamasin.”
Qeveria e Gazës drejtohet nga Hamasi që nga viti 2007. Paratë janë thelbësore për mbajtjen e pushtetit nga grupi: për të paguar pagat dhe, sipas ushtrisë izraelite, për qëllimin e tij përfundimtar për të rindërtuar makinerinë e luftës.
“Hamasi e sheh armëpushimin si kohë për t’u rigrupuar, për të luftuar kundër nesh”, tha nënkoloneli Nadav Shoshani, zëdhënës i Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF). “Kjo është arsyeja pse është thelbësore t’i shohim të çarmatosur, sepse e kanë bërë të qartë se nëse kanë armë, do t’i përdorin ato në një moment në të ardhmen.”
Ushtria izraelite thotë se ka sulme të përditshme kundër forcave të saj nga Hamasi. Katër ushtarë izraelitë janë vrarë që nga fillimi i armëpushimit.
Hamasi, nga ana e tij, flet për sulme të përsëritura izraelite, për të cilat Ministria e Shëndetësisë në Gaza thotë se kanë vrarë 603 palestinezë.
Ushtria izraelite paralajmëron se Hamas po e përdor periudhën e armëpushimit për t’u riorganizuar dhe se çarmatosja e tij është kusht i domosdoshëm. Shellim ndërmend se plani i paqes i presidentit amerikan Donald Trump parashikon që faza e dytë të përfshijë dorëzimin e armëve dhe rindërtimin e Gazës.
Ndërkohë, një këshill teknokrat palestinez pritet të marrë drejtimin e çështjeve civile, por ka pak shenja që Hamasi është gati të dorëzojë pushtetin. Aktivistët raportojnë për emërime të reja nga Hamasi në sektorin publik, duke sugjeruar se grupi po përpiqet të ruajë ndikimin.
