Protestuesit në Iran kanë sfiduar një goditje të ashpër dhe vdekjeprurëse nga qeveria të shtunën në mbrëmje, duke dalë sërish në rrugë, pavarësisht raportimeve se qindra persona janë vrarë ose plagosur nga forcat e sigurisë gjatë tre ditëve të fundit. Pamje të verifikuara dhe dëshmi të drejtpërdrejta, të siguruara nga BBC, tregojnë se qeveria po e ashpërson reagimin e saj, ndërsa vazhdon një ndërprerje pothuajse totale e internetit në mbarë vendin.
Prokurori i përgjithshëm i Iranit, Mohammad Movahedi Azad, deklaroi të shtunën se çdo person që merr pjesë në protesta do të konsiderohet “armik i Zotit”, një akuzë që sipas ligjit iranian dënohet me vdekje. Qindra protestues besohet se janë arrestuar që nga nisja e demonstratave më shumë se dy javë më parë. Protestat shpërthyen si pasojë e inflacionit të lartë dhe rritjes së çmimeve, dhe tashmë janë përhapur në mbi 100 qytete dhe qyteza në të gjitha provincat e Iranit. Së fundmi, protestuesit po kërkojnë hapur fundin e sundimit të klerikëve dhe largimin e liderit suprem, Ajatollah Ali Khamenei.
Khamenei i ka hedhur poshtë protestat, duke i quajtur demonstruesit “një grup vandalësh” që, sipas tij, po përpiqen t’i “bëjnë qejfin” presidentit amerikan Donald Trump. Qeveria iraniane ka vendosur një bllokim të gjerë të internetit për të penguar organizimin dhe përhapjen e protestave. Infrastruktura e të dhënave në Iran kontrollohet ngushtë nga shteti dhe autoritetet e sigurisë. Aktualisht, qasja në internet është kryesisht e kufizuar në një intranet kombëtar, me lidhje shumë të kufizuara me botën e jashtme.
Gjatë viteve të fundit, autoritetet kanë kufizuar gradualisht aksesin në internetin global. Megjithatë, gjatë kësaj vale protestash, për herë të parë, jo vetëm që është ndërprerë lidhja me internetin kudo në botë, por është kufizuar rëndë edhe intraneti vendas. Një ekspert i ka thënë BBC Persian se ky bllokim është më i rëndë se ai gjatë kryengritjes “Grua, Jetë, Liri” tre vite më parë. Studiuesi i internetit, Alireza Manafi, tha se qasja në internet në Iran, në çfarëdo forme, është tashmë pothuajse plotësisht e ndërprerë.
Ai shtoi se e vetmja mënyrë e mundshme për t’u lidhur me botën e jashtme është përmes sistemit satelitor Starlink, por paralajmëroi se përdoruesit duhet të tregojnë kujdes, pasi këto lidhje mund të gjurmohen nga qeveria. BBC dhe shumica e mediave ndërkombëtare nuk janë në gjendje të raportojnë nga brenda Iranit, gjë që e bën shumë të vështirë sigurimin dhe verifikimin e informacionit. Megjithatë, disa pamje kanë dalë në dritë dhe BBC ka folur me persona që ndodhen në terren.
Pamje të verifikuara nga mbrëmja e së shtunës tregojnë protestues që marrin nën kontroll rrugët në lagjen Gisha të Teheranit. Pamje të tjera, të konfirmuara nga BBC Verify, shfaqin përplasje të dhunshme mes protestuesve dhe forcave të sigurisë në Bulevardin Vakil Abad në Mashhad, qyteti i dytë më i madh i Iranit.
Në pamje shihen protestues me maska që strehohen pas koshave të mbeturinave dhe zjarreve të ndezura, ndërsa në distancë dallohet një rresht forcash sigurie. Një mjet që duket si autobus është përfshirë nga flakët.
Në vendngjarje dëgjohen të shtëna armësh dhe zhurma të goditjes së tenxhereve e tiganëve, ndërsa një rreze lazeri jeshile ndriçon skenën. Një person mbi një urë këmbësorësh duket se qëllon disa herë me armë në drejtime të ndryshme, ndërsa disa njerëz strehohen pas një gardhi anës rrugës.
Pamje të tjera kanë dalë edhe nga kryeqyteti. Pamje e verifikuar tregon një grup të madh protestuesish në sheshin Punak, në perëndim të Teheranit, një nga pikat më të nxehta të protestave gjatë kësaj jave. Një tjetër pamje, nga lagjja Heravi në verilindje të qytetit, tregon protestues që marshojnë dhe thërrasin për fundin e regjimit klerikal.
“SHBA gati të ndihmojë”
Të shtunën, presidenti amerikan Donald Trump shkroi në rrjetet sociale se SHBA-të janë gati për ndihmë. “Irani po sheh LIRINË, ndoshta si kurrë më parë. SHBA është gati të ndihmojë!!!”
Ai nuk dha detaje të tjera, por mediat amerikane raportuan se Trump ishte informuar për opsione të mundshme të sulmeve ushtarake ndaj Iranit. Sipas New York Times dhe Wall Street Journal, këto informime ishin diskutime paraprake, dhe një zyrtar anonim tha se nuk kishte “kërcënim të menjëhershëm” ndaj Iranit. Vitin e kaluar, SHBA kreu sulme ajrore ndaj objekteve bërthamore iraniane.
