Nga Klevi Elezi
Lindja e Mesme po përjeton një nga momentet më të brishta të dekadës së fundit. Përplasja e hapur dhe e tërthortë mes Iranit dhe Izraelit, me përfshirjen strategjike dhe ushtarake të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ka krijuar një ekuacion të rrezikshëm ku çdo lëvizje taktike mund të kthehet në përplasje rajonale me pasoja globale.
Irani e sheh veten si boshti i “rezistencës” kundër ndikimit izraelit dhe amerikan në rajon. Përmes aleatëve dhe grupeve të armatosura në Liban, Siri, Irak dhe Jemen, Teherani ka ndërtuar një arkitekturë presioni të vazhdueshëm ndaj Izraelit. Nga ana tjetër, Izraeli e konsideron programin bërthamor iranian dhe praninë ushtarake të Teheranit në kufijtë e tij si kërcënim ekzistencial. Kjo është arsyeja pse sulmet parandaluese, goditjet selektive dhe operacionet e fshehta janë bërë pjesë e një rutine të rrezikshme.
SHBA-ja, si aleati kryesor i Izraelit, ka hyrë në këtë përballje jo vetëm për arsye solidariteti strategjik, por edhe për të ruajtur balancën e fuqisë në rajon. Prania e flotës amerikane në Gjirin Persik dhe Mesdhe është sinjal i qartë se Uashingtoni nuk do të qëndrojë pasiv në rast të një përshkallëzimi të drejtpërdrejtë.
Shqetësimi më i madh aktual lidhet me tre faktorë:
- Rreziku i një lufte të hapur rajonale.
Një incident i vetëm, një raketë që kalon kufirin, një sulm ndaj një objekti strategjik, një viktimë me profil të lartë mund të aktivizojë zinxhir reagimesh të pakontrollueshme. - Dimensioni bërthamor.
Çdo tension me Iranin rikthen në tryezë çështjen e programit të tij bërthamor. Nëse diplomacia dështon, presioni për ndërhyrje ushtarake rritet ndjeshëm. - Efekti domino në ekonominë globale.
Çdo konflikt i zgjeruar në Gjirin Persik prek drejtpërdrejt tregjet e naftës, zinxhirët e furnizimit dhe stabilitetin financiar ndërkombëtar.
Në këtë klimë, retorika e ashpër politike shpesh tejkalon racionalitetin diplomatik. Çdo palë përpiqet të ruajë imazhin e forcës përpara opinionit të brendshëm, duke reduktuar hapësirën për kompromis. Por historia ka treguar se luftërat në Lindjen e Mesme rrallë mbeten të kufizuara. Ato përhapen, përfshijnë aktorë të rinj dhe prodhojnë pasoja që zgjasin për dekada.
Sot, bota ndodhet përballë një dileme klasike gjeopolitike: a do të mbizotërojë logjika e frenimit dhe negociatave, apo dinamika e përshkallëzimit dhe demonstrimit të forcës?
Shqetësimi real nuk është vetëm shpërthimi i një konflikti të ri. Është normalizimi i idesë së luftës si mjet presioni. Dhe kur lufta bëhet mjet, paqja shndërrohet në përjashtim.
Rajoni është në një ekuilibër të brishtë. Çdo lëvizje e nxituar mund të ndryshojë hartën politike të Lindjes së Mesme dhe me të, edhe rendin global.
