Përvojat e fëmijërisë ndikojnë thellë në mënyrën si e sheh veten, të tjerët dhe botën përreth. Nëse prindërit kanë qenë të qëndrueshëm dhe emocionalisht të pranishëm, zakonisht zhvillohet një ndjenjë e sigurt lidhjeje dhe një vetëvlerësim i shëndetshëm.

Por fëmijët që kalojnë shumë kohë duke u lënë vetëm shpesh rriten duke mbartur modele emocionale që nuk i kuptojnë plotësisht; modele që vijnë nga ndjenja e të qenit i padukshëm, i pambështetur ose i detyruar të përballen herët me gjithçka vetë.

Të qenit i lënë vetëm shpesh në fëmijëri nuk e përcakton domosdoshmërisht të ardhmen, por mund të lërë gjurmë të thella në marrëdhënie dhe në shëndetin emocional. Prindërit janë modelet e para të lidhjes dhe kur kjo mbështetje mungon ose është e paqëndrueshme, pasojat mund të shfaqen më vonë në jetë në mënyra të vështira.

Më poshtë janë 11 tipare që shpesh zhvillohen tek të rriturit që kanë përjetuar një fëmijëri të tillë:

1. Nuk ndihesh se meriton dashuri

Një shenjë e zakonshme është mënyra si e pranon dashurinë. Nëse je rritur duke u lënë vetëm, mund të kesh dyshime nëse je i/e denjë për t’u dashur. Kjo lidhet me mënyrën si krijohen lidhjet emocionale në fëmijëri. Kur kujdesi ka qenë i munguar ose i paqëndrueshëm, shpesh zhvillohet një stil lidhjeje shmangës, ku personi ka vështirësi të lidhet thellë me të tjerët. Kjo mund të forcojë bindjen se “është më mirë të jem vetëm”. Megjithatë, këto modele nuk janë të pandryshueshme, ato mund të ndryshohen me vetëdije, komunikim të hapur dhe përpunim të së kaluarës.

2. Ndihesh shpesh emocionalisht i mpirë

Nëse e ke të vështirë të kuptosh ose të ndjesh emocionet e tua, mund të jetë pasojë e mungesës së mbështetjes emocionale në fëmijëri. Kur nevojat emocionale nuk plotësohen, shumë fëmijë mësojnë të shkëputen nga ndjenjat si mekanizëm mbrojtës. Kjo mpirje ndihmon për të mbijetuar në atë kohë, por në moshë të rritur e bën të vështirë të jesh i hapur dhe i lidhur emocionalisht me të tjerët.

3. Ke frikë të jesh barrë për të tjerët

Shpesh ekziston një frikë e brendshme se kërkesat e tua mund të rëndojnë të tjerët. Kjo të bën të mos hapesh lehtë dhe të mos kërkosh ndihmë, edhe kur ke nevojë. Në bazë të kësaj qëndron frika se, nëse shpreh nevojat e tua, mund të refuzohesh apo të braktisesh përsëri. Megjithatë, shmangia e nevojave personale mund të sjellë lodhje emocionale dhe vështirësi në ndërtimin e marrëdhënieve të shëndetshme.

4. Ke vështirësi të vendosësh kufij

Mungesa e vëmendjes në fëmijëri ndikon në mënyrën si e percepton veten dhe të tjerët. Kjo shpesh shfaqet në dy ekstreme: ose i lejon të tjerët të shkelin kufijtë e tu, ose vendos kufij shumë të fortë që i mbajnë të tjerët larg. Kufijtë janë të rëndësishëm për të mbrojtur veten dhe për të ndërtuar marrëdhënie të shëndetshme, por kërkojnë praktikë dhe vetëdije për t’u vendosur në mënyrë të balancuar.

5. Pret gjithmonë që diçka të shkojë keq

Nëse je rritur në një mjedis të paqëndrueshëm, mund të jesh gjithmonë në gjendje alarmi. Trupi dhe mendja qëndrojnë në gatishmëri të vazhdueshme, duke pritur rrezik. Edhe kur objektivisht je i sigurt, sistemi yt nervor mund të reagojë sikur diçka e keqe është duke ndodhur. Kjo krijon ankth të vazhdueshëm dhe vështirësi për t’u relaksuar.

6. Futesh në marrëdhënie të paqëndrueshme

Kur nuk ke mësuar të mbështetesh tek të tjerët në mënyrë të sigurt, krijimi i marrëdhënieve të qëndrueshme bëhet i vështirë. Mund të tërhiqesh nga lidhje intensive por jo të shëndetshme, ose të humbasësh interes kur dikush bëhet emocionalisht i disponueshëm. Qëndrueshmëria mund të duket e panjohur ose e sikletshme sepse nuk është pjesë e përvojës tënde të hershme.

7. Ndihesh shpesh i padukshëm

Në situata sociale mund të kesh ndjesinë se askush nuk të vëren apo nuk të kushton vëmendje. Kjo lidhet me përvojën e fëmijërisë kur nuk ke marrë mjaftueshëm vëmendje apo përkujdesje. Kjo ndjesi shpesh shoqërohet me vetëbesim të ulët dhe ndjenjë të dobët përkatësie.

8. Ke vështirësi në marrjen e vendimeve

Mungesa e udhëzimit në fëmijëri mund të krijojë pasiguri të thellë. Si rezultat, mund të mbështetesh shumë te mendimet e të tjerëve për të marrë vendime. Kjo tregon mungesë besimi në gjykimin personal. Me praktikë dhe dëgjim të intuitës, kjo aftësi mund të zhvillohet gradualisht.

Një efekt afatgjatë është ndjenja e vetmisë edhe kur je mes njerëzve. Kjo ndodh sepse nevojat emocionale të paplotësuara nga fëmijëria vazhdojnë të ndikojnë në jetën e rritur. Vetmia mund të jetë e vështirë për t’u përballuar, por lidhjet e forta dhe autentike mund të ndihmojnë në shërim.

10. Nuk ndihesh rehat të mbështetesh tek të tjerët

Kur je mësuar të përballesh vetëm, mbështetja tek të tjerët mund të duket e panatyrshme. Kjo “pavarësi e tepruar” mund të krijojë distancë në marrëdhënie, sepse nuk i lejon të tjerët të të ndihmojnë. Të lejojësh dikë të të mbështesë nuk të heq pavarësinë, por e bën marrëdhënien më të ekuilibruar.

11. Ke vështirësi të kuptosh identitetin tënd

Kur nuk je reflektuar dhe kuptuar mjaftueshëm në fëmijëri, mund të rritesh pa një ndjenjë të qartë për veten. Mund të ndryshosh sipas njerëzve përreth ose të mos jesh i sigurt për preferencat dhe qëllimet e tua. Identiteti ndërtohet me kohën, duke mësuar çfarë të përshtatet realisht dhe çfarë jo.