Ushqimet ultra të përpunuara (UPF) kanë më shumë të përbashkëta me cigaret sesa me frutat dhe perimet.
Sipas një studimi nga studiues të universiteteve Harvard, Michigan dhe Duke, të botuar më 3 shkurt në revistën shkencore Milbank Quarterly, UPF-të janë të dizajnuara për të nxitur varësi dhe konsum të tepruar, njësoj si produktet e duhanit. Studiuesit theksojnë se këto produkte ndikojnë në të njëjtat mekanizma të shpërblimit në tru, duke çuar në përdorim kompulsiv dhe pasoja serioze për shëndetin.
UPF-të përfshijnë produkte ushqimore të prodhuara industrialisht, shpesh me ngjyrues, aromatizues dhe aditivë artificialë, si pijet e gazuara, patatinat dhe biskotat. Ato janë gjerësisht të disponueshme në mbarë botën dhe lidhen me rritjen e sëmundjeve kronike.
Autorët e studimit paralajmërojnë se pretendimet e marketingut si “pa sheqer” apo “me pak yndyrë” përbëjnë një formë “larjeje shëndetësore”, e ngjashme me mënyrën se si filtrat e cigareve u promovuan dikur si mbrojtës, pa përfitime reale.
Profesoresha Ashley Gearhardt nga Universiteti i Michiganit, specialiste e varësisë, tha se shumë pacientë e përshkruajnë marrëdhënien e tyre me UPF-të si varësi: “Ata thonë se ndihen të varur nga pijet e gazuara dhe ushqimet e ëmbla, njësoj si më parë nga cigaret.”
Sipas studiuesve, edhe pse ushqimi është thelbësor për mbijetesën, kjo e bën ndërhyrjen edhe më të domosdoshme, pasi njerëzit nuk mund t’i shmangen lehtësisht mjedisit modern ushqimor. Ata sugjerojnë që politikat publike duhet të zhvendosin fokusin nga përgjegjësia individuale te llogaridhënia e industrisë ushqimore, duke marrë shembull nga rregullimi i duhanit.
Megjithatë, disa ekspertë paralajmërojnë kundër krahasimeve të tepruara. Profesor Martin Warren nga Instituti Quadram tha se mbetet e paqartë nëse UPF-të janë farmakologjikisht varësuese si nikotina, apo nëse dëmet vijnë nga fakti që ato zëvendësojnë ushqimet e shëndetshme.
Ndërkohë, Dr Githinji Gitahi nga Amref Health Africa paralajmëroi se përhapja e ushqimeve ultra të përpunuara, veçanërisht në vendet me rregullim të dobët, po ushtron presion të madh mbi sistemet shëndetësore dhe rrezikon rritjen e sëmundjeve jo-ngjitëse.
