Plani i paqes i Presidentit të SHBA-ve, Donald Trump, për t’i dhënë fund luftës në Gaza, hyn sot në një fazë të re, me rihapjen e pikës kufitare të Rafah-ut për në Egjipt, por disa çështje kritike mbeten të pazgjidhura.

Më e rëndësishmja çarmatimi i Hamasit, i cili mbart rrezikun e një kthimi në armiqësi të përgjithësuara.

Plani i Trump, tani në fazën e tij të dytë, është tronditur tashmë nga sulmet e përsëritura izraelite në Rrip, të cilat kanë marrë jetën e qindra palestinezëve, si dhe nga refuzimi i anëtarëve të Hamasit për të dorëzuar armët e tyre.

Zyrtarët izraelitë deklarojnë hapur se po përgatiten për një kthim në luftë nëse organizata nuk pranon çarmatim të plotë.

Çfarë parashikon plani i Trump?

Në shtator, Trump paraqiti një plan me 20 pika , i cili fillimisht parashikonte një armëpushim dhe më pas një zgjidhje më të gjerë politike.

Në thelb të planit është largimi i Hamasit nga qeverisja e Gazës, çarmatimi i tij, tërheqja e plotë e forcave izraelite dhe rindërtimi i gjerë i territorit nën mbikëqyrje ndërkombëtare.

Plani ka marrë mbështetje të gjerë ndërkombëtare, megjithëse palët e përfshira nuk kanë rënë dakord për të gjitha detajet.

Më 9 tetor, Izraeli dhe Hamasi nënshkruan një marrëveshje armëpushimi për fazën e parë, e cila përfshinte ndërprerjen e armiqësive, lirimin e të gjithë pengjeve – të gjallë dhe të vdekur – në këmbim të mijëra të burgosurve palestinezë, një tërheqje të pjesshme të forcave izraelite, rritjen e ndihmës humanitare dhe rihapjen e pikës kufitare të Rafah.

Plani u ratifikua gjithashtu nga një rezolutë e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, e cila miratoi krijimin e një qeverie kalimtare dhe një force ndërkombëtare stabilizimi në Gaza.

Cila është situata sot?

Armëpushimi hyri në fuqi më 10 tetor, duke i dhënë fund përleshjeve të gjera që kishin shpërthyer që nga tetori i vitit 2023, por jo një ndalesë të plotë të luftimeve.

Autoritetet shëndetësore të Gazës thonë se të paktën 488 palestinezë janë vrarë nga zjarri izraelit që atëherë, ndërsa ushtria izraelite thotë se katër ushtarë janë vrarë në sulme militante.

Forcat izraelite kanë tërhequr disa nga trupat e tyre dhe kanë pezulluar operacionet tokësore, por ato ende kontrollojnë më shumë se 53% të Rripit të Gazës, duke përfshirë vendbanimet e shkatërruara përgjatë kufijve me Izraelin dhe Egjiptin.

Më shumë se dy milionë banorë mbeten të bllokuar në një rrip të ngushtë bregdetar ku Hamasi ka rifituar kontrollin, me popullsinë që jeton kryesisht në ndërtesa të shkatërruara ose kampe të improvizuara.

Grupet palestineze dhe agjencitë e ndihmës thonë se Izraeli nuk po lejon ndihmën me çmimin e rënë dakord, një pretendim që Tel Avivi e mohon.

Çfarë përfshin faza e dytë

Pavarësisht mosmarrëveshjeve të thella, Uashingtoni vazhdoi të aktivizonte fazën e dytë pas Vitit të Ri, duke njoftuar krijimin e një komiteti teknokratësh palestinezë për të administruar Gazën. Komiteti do të mbikëqyret nga një “Këshill Paqeje” i figurave ndërkombëtare, i kryesuar nga Trump.

Faza e dytë parashikon çarmatimin e plotë të Hamasit dhe demilitarizimin e Gazës, në këmbim të tërheqjes së plotë të trupave izraelite. Diplomatët vlerësojnë se Hamasi ende ka qindra raketa dhe mijëra armë të lehta.

Edhe pse organizata ka rënë dakord të diskutojë çështjen me fraksione dhe ndërmjetës të tjerë palestinezë, drejtuesit e saj raportojnë se nuk u është paraqitur një propozim specifik për çarmatim. Zyrtarët

izraelitë thonë se nuk presin që çarmatimi të vazhdojë pa presionin përkatës ushtarak, ndërsa Hamasi kërkon që rreth 10,000 oficerë të policisë së tij të përfshihen në administratën e re, një kërkesë që Izraeli e refuzon.

Frontet e hapura

Pyetje të rëndësishme mbeten gjithashtu në lidhje me forcën ndërkombëtare të stabilizimit, pasi përbërja e saj nuk është përcaktuar.

Në të njëjtën kohë, Autoritetit Palestinez i bëhet thirrje të vazhdojë me reformat përpara se të marrë një rol në Gaza, por pa një orar të qartë.

Korniza për rindërtim mbetet gjithashtu e paqartë. Jared Kushner prezantoi së fundmi planet për një “Gazë të Re” – një projekt prej 25 miliardë dollarësh – me paraqitje dixhitale mbresëlënëse, por pa përmendur të drejtat e pronës, kompensimin ose se ku do të strehoheshin të zhvendosurit.

Në këtë klimë, shumë izraelitë dhe palestinezë shprehin dyshime se plani i Trump do të zbatohet plotësisht dhe shqetësohen se armiqësitë – edhe me një intensitet më të ulët – do të vazhdojnë.