Në një përpjekje për të frenuar dominimin e Kinës në zinxhirët globalë të furnizimit për minerale kritike (metalet e rralla), Bashkimi Evropian pritet t’u paraqesë Shteteve të Bashkuara një propozim për një partneritet strategjik.

Ndërkohë që përpiqet gjithashtu të ndikojë në gatishmërinë e administratës Trump për të nënshkruar marrëveshje ndërkombëtare në këtë fushë.

Sipas njerëzve të njohur me konsultimet, të cituar nga Bloomberg, BE është gati të nënshkruajë një memorandum mirëkuptimi me Shtetet e Bashkuara brenda tre muajve, me qëllim hartimin e një “Udhërrëfyesi të Partneritetit Strategjik”.

Korniza për bashkëpunim në zhvillim synon të identifikojë dhe zhvillojë së bashku burime alternative të furnizimit për minerale kritike, të cilat janë thelbësore për shumicën e teknologjive moderne, pa varësi nga Kina.

Si SHBA-ja, ashtu edhe Bashkimi Evropian, janë bërë shumë të varura nga mineralet kineze të bollshme dhe me kosto të ulët, gjë që i jep Pekinit mundësinë për të ndikuar në zinxhirët e furnizimit perëndimor.

Propozimi evropian përfshin, sipas të njëjtave burime, një sërë opsionesh për zvogëlimin e kësaj varësie, duke përfshirë përmes projekteve të përbashkëta të investimeve, mekanizmave të mbështetjes së çmimeve dhe masave për të mbrojtur tregjet nga mbifurnizimi me minerale nga vendet e treta ose nga manipulimi i tregut.

Memorandumi gjithashtu rekomandon krijimin e zinxhirëve të furnizimit të sigurt dhe elastikë midis BE-së dhe SHBA-së, duke theksuar bashkëpunimin për të parandaluar shtrembërimet që mund të dëmtojnë prodhuesit dhe përpunuesit perëndimorë.

Respekti për integritetin territorial

Rëndësi e veçantë i kushtohet edhe në nivelin politik, pasi pala evropiane këmbëngul që bashkëpunimi duhet të bazohet në respektin e ndërsjellë për integritetin territorial.

Ky vërejtje vjen pas tensioneve të fundit në marrëdhëniet transatlantike, kur Donald Trump la të kuptohej se po shqyrtonte blerjen e Groenlandës, një territor që i përket Danimarkës, një shtet anëtar i BE-së.

Iniciativa evropiane përkon me përgatitjet e SHBA-së për të pritur dhjetëra ministra të jashtëm dhe zyrtarë të lartë nga vendet aleate të mërkurën, me qëllim arritjen e marrëveshjeve që do të zvogëlonin varësinë nga mineralet kritike kineze.

Përpjekje të ngjashme janë bërë nga administratat e mëparshme të SHBA-së, por pa ndonjë rezultat të prekshëm.

Komisioni Evropian i quajti bisedimet “jetike për të diversifikuar furnizimet tona larg çdo vendi të vetëm” , ​​por nuk pranoi të komentojë mbi detajet e propozimit evropian.

Çështja është bërë një përparësi kryesore për Uashingtonin pasi Pekini vendosi kufizime në eksportet e metaleve të rralla vitin e kaluar. Këto kufizime u pezulluan përkohësisht në tetor, si pjesë e një marrëveshjeje midis Donald Trump dhe Presidentit kinez Xi Jinping, por zyrtarët amerikanë tani thonë se janë të vendosur të lëvizin më shpejt për të siguruar burime alternative.

Në këtë kontekst, SHBA-të po shtyjnë përpara një mekanizëm çmimesh që do të mbronte minatorët dhe rafinerët perëndimorë të metaleve të rralla nga eksportet më të lira kineze. Në të njëjtën kohë, Uashingtoni kishte kërkuar të lidhte marrëveshje dypalëshe me shtetet anëtare individuale të BE-së, një veprim që provokoi një reagim nga Komisioni Evropian, i cili bëri thirrje për një qëndrim të unifikuar. Në fund të fundit, kryeqytetet evropiane i dhanë Komisionit një mandat për të negociuar një marrëveshje gjithëpërfshirëse.

Shtyllat e propozimit evropian

Pavarësisht skepticizmit të disa zyrtarëve nëse një marrëveshje thelbësore mund të arrihet në afat të shkurtër, propozimi evropian tregon se bisedimet janë duke u zhvilluar dhe se ka hapësirë ​​për konvergjencë.

Ndër të tjera, memorandumi parashikon mundësinë e krijimit të rezervave strategjike të mineraleve kritike, një ide që është në përputhje me prioritetet e Donald Trump , i cili njoftoi të hënën krijimin e një rezerve prej 12 miliardë dollarësh për të mbrojtur industritë amerikane nga mungesat e papritura.

Shtyllat kryesore të propozimit të BE-së përfshijnë, ndër të tjera, bashkëpunimin për sigurinë e zinxhirëve të furnizimit, thellimin e integrimit industrial dhe ekonomik përmes projekteve të përbashkëta, përjashtimin nga kufizimet e ndërsjella të eksportit për lëndët e para kritike, bashkëpunimin në kërkim dhe inovacion në të gjithë zinxhirin e vlerës, shkëmbimin e informacionit dhe transparencën e tregut, si dhe koordinimin mbi kufizimet e eksportit të aplikuara ndaj vendeve të treta.