Narrativa më joshëse në kulturën amerikane të punës tani nuk është se IA do të të marrë vendin e punës. Është se IA do të të shpëtojë prej punës.

Ky është versioni që industria ka shitur për tre vitet e fundit për miliona njerëz të shqetësuar që janë të gatshëm ta besojnë. Po, disa vende pune në sektorin e punës së zyrës do të zhduken.

Por për shumicën e roleve të tjera, argumenti thotë se IA është një shumëzues force. Ti bëhesh një avokat, konsulent, shkrimtar, programues apo analist financiar më i aftë dhe më i pazëvendësueshëm. Mjetet punojnë për ty, ti punon më pak, të gjithë fitojnë.

Por një studim i ri i publikuar në Harvard Business Review e çon këtë premisë në përfundimin real dhe gjetjet tregojnë se nuk është një revolucion produktiviteti, por se kompanitë rrezikojnë të kthehen në makina lodhjeje (burnout).

Si pjesë e asaj që e quajnë “kërkim në zhvillim”, studiues nga UC Berkeley kaluan tetë muaj brenda një kompanie teknologjike me 200 punonjës, duke vëzhguar çfarë ndodhte kur punonjësit përqafonin realisht IA-në.

Nga më shumë se 40 intervista të thelluara rezultoi se askush nuk u vu nën presion. Askush nuk u detyrua të arrinte objektiva të reja. Njerëzit thjesht filluan të bënin më shumë sepse mjetet e bënin të mundur.

Por, pikërisht sepse mund t’i bënin këto gjëra, puna filloi të hynte në pushimet e drekës dhe në orët e vona të mbrëmjes. Listat e detyrave u zgjeruan për të mbushur çdo orë që IA lironte, dhe pastaj vazhduan të zgjateshin.

Siç tha një inxhinier: “Mendon se duke qenë më produktiv me IA, kursen kohë dhe punon më pak. Por në realitet nuk punon më pak. Punon po aq ose edhe më shumë.”

Në forumin e industrisë së teknologjisë Hacker News, një komentues shkroi: “E ndiej këtë. Që kur ekipi ynë kaloi në stil pune ku gjithçka bëhet me IA, pritshmëritë janë trefishuar, stresi është trefishuar dhe produktiviteti real është rritur vetëm rreth 10%. Duket sikur drejtuesit po ushtrojnë presion të madh që të provohet se investimi në IA ia vlejti, dhe ne ndiejmë presionin ta vërtetojmë këtë, ndërkohë që punojmë më gjatë.”

Është njëkohësisht interesante dhe alarmuese. Debati për IA dhe punën gjithmonë është ndalur te e njëjta pyetje: a janë reale fitimet? Por shumë pak janë ndalur të pyesin çfarë ndodh kur ato janë reale.

Gjetjet e reja nuk janë krejtësisht të reja. Një provë verën e kaluar zbuloi se zhvilluesit me përvojë që përdornin mjete IA merrnin 19% më shumë kohë për detyra, ndërsa besonin se ishin 20% më të shpejtë.

Një studim i National Bureau of Economic Research, që ndoqi adoptimin e IA në mijëra vende pune, gjeti se fitimet në produktivitet ishin vetëm 3% kursim kohe, pa ndikim domethënës në paga apo orë pune.

Ky studim mund të jetë më i vështirë për t’u hedhur poshtë sepse nuk sfidon idenë që IA mund të rrisë aftësitë e punonjësve. E konfirmon atë dhe pastaj tregon se ku çon kjo rritje: “lodhje, burnout dhe ndjesi në rritje se është më e vështirë të shkëputesh nga puna, sidomos kur pritshmëritë organizative për shpejtësi dhe reagim rriten”, sipas studiuesve.

Industria parashikon se ndihma për t’i bërë njerëzit të bëjnë më shumë do të zgjidhte gjithçka, por mund të rezultojë fillimi i një problemi tjetër./Monitor.al