Stili i jetesës luksoze të autokratëve dhe diktatorëve shpesh ekspozohet vetëm pas rënies së tyre. Rastet e diktatorit rumun Nikolae Çaushesku dhe ish-presidentit ukrainas Viktor Janukoviç shërbejnë si shembuj veçanërisht mbresëlënës. Pamjet e banjës së Çausheskut, e cila ishte e veshur me ar ekstravagant, janë gdhendur në kujtesën kolektive të Rumanisë.

Tani, edhe udhëheqësi i rrëzuar i Hungarisë, Viktor Orban dhe aleatët e tij po e shohin të ekspozuar dekadencën e tyre. Të hënën, kryeministri Peter Magyar publikoi video nga rezidenca zyrtare e Orban në Kështjellën e Budës dhe dy ministri, duke zbuluar dhoma gjigante, të mobiluara luksoze në të gjithë vendin.

Por kjo nuk është e gjitha. Orban, të cilit i pëlqen të flasë për rritjen e tij në një fshat dhe për rrënjët e tij të përulura, e kishte dekoruar rezidencën e tij zyrtare me pothuajse 100 piktura me vlerë nga Galeria Kombëtare Hungareze. Ndërsa vizitoi rezidencën, Kryeministri Hungarez tha se kjo i kujtonte epokën e Çausheskut.

Një nga këto video zbuluese ka marrë deri në tetë milionë shikime brenda një dite të vetme — një arritje jo e vogël duke pasur parasysh se popullsia e Hungarisë është pak më pak se dhjetë milionë.

Të hedhësh dritë mbi pasurinë e Obanit dhe elitës së tij, ndërsa Hungaria po bie në rrënim, mund t’i duket disa vëzhguesve të jashtëm si një veprim populist nga qeveria pasardhëse. Megjithatë, për shumë hungarezë, shikimi i këtij filmimi ka shkaktuar jo vetëm zemërim, por edhe një ndjenjë kënaqësie duke parë ish-elitën e ekspozuar.

Ka të ngjarë që udhëheqësi i ri i Hungarisë, Peter Magyar, të vazhdojë të ndjekë një kurs të ri politik. Në ceremoninë e betimit në parlamentin hungarez të shtunën, Magyar nuk la asnjë dyshim se dëshiron të shohë ndryshime të gjera sistemike, duke thënë se pajtimi i shoqërisë së përçarë hungareze ishte përparësia e tij kryesore.

Kjo do të kërkojë arritjen e drejtësisë, tha kryeministri, gjë që nuk mund të bëhet pa ekspozuar dhe pa u përballur me sistemin Orban si në kuptimin moral ashtu edhe në atë ligjor.

Një ditë simbolike

Qeveria hungareze e kishte shpallur të shtunën “ditë të ndryshimit të regjimit”, ku gazetarëve hungarezë u lejohej përsëri të raportonin lirisht nga parlamenti – një prerogativë e hequr kryesisht nën sundimin e Orbanit.

Si aktin e saj të parë zyrtar, presidentja e re e parlamentit Agnes Forsthoffer urdhëroi që flamuri i BE-së të ngrihej përsëri në ndërtesë, 12 vjet pasi u hoq. Në një rast tjetër të parë, himni jozyrtar rom i Hungarisë u luajt gjatë një seance parlamentare nga një ansambël fëmijësh romë dhe jo-romë.

Fjalimi inaugurues i Peter Magyar u shndërrua në një përballje të ashpër me qeverinë e mëparshme — një fjalim i pashoq që ishte dëgjuar në parlamentin hungarez, as në vitin 1990. Udhëheqësi i rrëzuar Orban nuk gjeti guximin të merrte pjesë në parlament, edhe pse është zakon që krerët e qeverisë në largim dhe ata të ardhshëm të shtrëngojnë duart atje.

Më vonë atë ditë, këngëtarja e njohur rome e muzikës pop, Ibolya Olah, këndoi këngën melankolike dhe patriotike “Ka një vend, Hungaria” në Sheshin e Parlamentit. Ajo nuk e kishte kënduar atë prej shumë vitesh sepse nacionalistët hungarezë ia mohuan të drejtën ta këndonte si rome dhe e kërcënuan në koncerte.

Megjithatë, të shtunën, mijëra njerëz vërshuan në një pjesë dikur të rrethuar të Sheshit të Parlamentit për të dëgjuar Olah të këndonte në një nga momentet më prekëse dhe simbolike të ditës.

Kabineti i ekspertëve

Të hënën dhe të martën, gjërat vazhduan me ritëm të shpejtë me njoftimin dhe betimin e ministrave të kabinetit, duke përfunduar kështu transferimin formal të pushtetit pas 16 vitesh sundimi të Orbanit në vetëm një muaj.

Siç është gjithashtu diçka e re në Hungari, kabineti përbëhet pothuajse ekskluzivisht nga ekspertë të njohur në fushat e tyre përkatëse, të cilët deri më tani kanë pasur pak ose aspak lidhje me politikën. Ish-diplomatja dhe ekspertja e energjisë Anita Orban tani shërben si ministre e jashtme e vendit, ndërsa një ish-menaxher i një kompanie nafte është përgjegjës për ministrinë e ekonomisë, me një kirurg ortoped që do të shërbejë si ministër i shëndetësisë. Juristë të shquar, si dhe specialistë të financave, arsimit dhe IT-së, janë bashkuar gjithashtu në kabinet.

Pjesë të axhendës së qeverisë së re ishin të njohura tashmë, siç janë planet për të krijuar një autoritet të pavarur antikorrupsion dhe një zyrë për rikuperimin e aseteve të fituara në mënyrë të paligjshme . Magyar dhe ministri i tij Balint Ruff kanë njoftuar tani një nga hetimet më gjithëpërfshirëse mbi shpenzimet qeveritare të kryera ndonjëherë në Hungari. Për më tepër, në vjeshtë, autoritetet do të publikojnë një listë me emrat e ish-agjentëve të sigurimit shtetëror hungarez – një projekt që është shtyrë vazhdimisht gjatë 30 viteve të fundit.

Asnjë nga këto njoftime nuk do të bënte përshtypje në asnjë shtet tjetër të BE-së dhe thjesht do të konsiderohej si praktikë e zakonshme demokratike. Por në Hungarinë pas Orbanit, krijimi i një gjyqësori më të pavarur, nxitja e dialogut qeveritar me shoqërinë civile dhe median, krijimi i një sistemi zgjedhor të drejtë dhe transparent, rivendosja e autonomisë së universiteteve dhe nisja e një debati të gjerë mbi barazinë gjinore, abortin dhe martesën e të njëjtit seks tingëllon pothuajse revolucionare.

Magjari mbajti mbledhjen e tij të parë qeveritare në fshatin jugor të Opusztaszer, ku thuhet se fiset nomade hungareze i kanë ngritur tendat e tyre në vitin 896 – preludi i themelimit të mëvonshëm të shtetit hungarez. Sot, zona është prekur nga thatësira e madhe, një temë që do të diskutohet në mbledhjen inauguruese të kabinetit.

Në përgjithësi, Magjari i ka vendosur vetes dhe qeverisë së tij standarde më të larta se çdo kryeministër tjetër hungarez që nga viti 1990. Një nga testet e para do të jetë se si do të rezultojë ulja drastike e pagave e shpallur prej tij. Për kontekstin: Kryeministri i rrëzuar Orban fitoi pagën më të lartë nga të gjithë udhëheqësit evropianë në krahasim me pagën mesatare të vendit./DW