36 vende, kryesisht nga Evropa, kanë nënshkruar një gjykatë të posaçme për të ndjekur penalisht presidentin rus Vladimir Putin për krimin e agresionit kundër Ukrainës, selia e së cilës do të jetë në qytetin holandez të Hagës.
Premtimi i përbashkët u formalizua të premten gjatë takimit vjetor të ministrave të punëve të jashtme të Këshillit të Evropës, një organizatë për të drejtat e njeriut që ka marrë drejtimin në adresimin e boshllëkut juridiksional të lënë nga Gjykata Ndërkombëtare Penale (GJPN).
Ministrat miratuan një rezolutë që përcakton strukturën dhe funksionet e komitetit të menaxhimit që do të mbikëqyrë gjykatën. Ndër detyrat e tij, komiteti do të miratojë buxhetin vjetor, do të miratojë rregullat e brendshme dhe do të zgjedhë gjyqtarët dhe prokurorët. Vendet angazhohen të respektojnë pavarësinë e procedurave gjyqësore.
Ministri i Jashtëm i Ukrainës, Andrii Sybiha, i cili mori pjesë në ceremoni, e përshëndeti momentin si “pikën pa kthim” në kërkimin shumëvjeçar për përgjegjësi.
“Tribunali Special bëhet një realitet ligjor. Shumë pak veta besonin se kjo ditë do të vinte. Por ndodhi”, tha Sybiha në mediat sociale, duke evokuar frymën e gjyqeve precedente të Nurembergut që nxorën në gjyq udhëheqësit mbijetues të Gjermanisë naziste.
“Putini gjithmonë ka dashur të hyjë në histori. Dhe kjo gjykatë do ta ndihmojë atë ta arrijë këtë. Ai do të hyjë në histori. Si kriminel”, shtoi ai.
Rezoluta e së premtes u nënshkrua nga Andorra, Austria, Belgjika, Kroacia, Qiproja, Republika Çeke, Danimarka, Estonia, Finlanda, Franca, Gjermania, Greqia, Islanda, Irlanda, Italia, Letonia, Lihtenshtajni, Lituania, Luksemburgu, Republika e Moldavisë, Monako, Mali i Zi, Holanda, Norvegjia, Polonia, Portugalia, Rumania, San Marino, Sllovenia, Spanja, Suedia, Zvicra, Ukraina dhe Mbretëria e Bashkuar.
Australia dhe Kosta Rika ishin të vetmet nënshkruese jo-evropiane.
Bashkimi Evropian gjithashtu e mbështeti iniciativën, edhe nëse katër nga shtetet anëtare të saj, Bullgaria, Hungaria, Malta dhe Sllovakia, nuk i shtuan emrat e tyre në rezolutën e së premtes.
Lista mbetet e hapur për vende të tjera, evropiane dhe jo vetëm, që të bashkohen.
Alain Berset, sekretari i përgjithshëm i Këshillit të Evropës, u bëri thirrje pjesëmarrësve të përfundojnë procedurat e tyre legjislative dhe të ndajnë fondet e nevojshme për të siguruar që gjykata të fillojë punën sa më shpejt të jetë e mundur. BE-ja ka angazhuar tashmë 10 milionë euro.
Mungesa e angazhimit të SHBA-së nën presidencën e Donald Trump ka ngritur më parë shqetësime në lidhje me mungesat buxhetore. Përpjekjet e Trump për një marrëveshje paqeje midis Ukrainës dhe Rusisë kanë hedhur gjithashtu dyshime mbi qëllimin kryesor të gjykatës: një draft i diskutueshëm me 28 pika vitin e kaluar hodhi idenë e një amnistie të përgjithshme për krimet e luftës.
“Koha që Rusia të mbajë përgjegjësi për agresionin e saj po afron me shpejtësi. Rruga përpara nesh është ajo e drejtësisë dhe drejtësia duhet të triumfojë”, tha Berset në takim.
Tribunali do të plotësohet nga Regjistri i Dëmeve, i cili mbledh kërkesat e paraqitura nga viktimat e agresionit të Rusisë, dhe Komisioni Ndërkombëtar i Kërkesave, i cili do t’i shqyrtojë këto kërkesa dhe do të vendosë për pagesën e duhur.
