Sëmundjet e aparatit të qarkullimit të gjakut vazhdojnë të jenë shkaku kryesor i vdekjeve në Shqipëri. Gjatë 15 viteve të fundit, ato kanë qenë përgjegjëse për më shumë se 53% të vdekjeve në vend, një nivel rreth 76% më i lartë se mesatarja europiane.
Sipas të dhënave për vitin 2024, në Shqipëri u regjistruan 21 102 vdekje, nga të cilat 11 694 u shkaktuan nga sëmundjet e zemrës dhe të qarkullimit të gjakut. Në Europë, këto sëmundje përbëjnë mesatarisht rreth 30% të vdekjeve, ndërsa në disa vende të zhvilluara kjo përqindje ka zbritur në rreth 21%.
Ekspertët vlerësojnë se faktorët kryesorë që po ndikojnë në rritjen e rasteve janë mungesa e aktivitetit fizik, dieta e pasur me kripë dhe yndyra, duhanpirja, stresi, obeziteti, diabeti dhe mungesa e kontrolleve periodike. Në shumë raste, problemet me zemrën zbulohen vetëm kur pacienti pëson infarkt ose goditje në tru, duke e bërë trajtimin më të vështirë.
Një tjetër shqetësim është fakti se infarktet dhe goditjet në tru po shfaqen gjithnjë e më shumë edhe te grupmoshat e reja. Të dhënat tregojnë rritje të vdekjeve në grupmoshat 20-44 dhe 45-64 vjeç gjatë dekadës së fundit, ndërsa pjesa më e madhe e fataliteteve vazhdon të regjistrohet te personat mbi 80 vjeç.
Brenda vendit ka gjithashtu dallime të mëdha. Qarqet e Veriut rezultojnë më të prekura, me Kukësin, Shkodrën, Lezhën dhe Dibrën që regjistrojnë përqindjet më të larta të vdekjeve nga sëmundjet e qarkullimit të gjakut. Në anën tjetër, Gjirokastra, Durrësi, Elbasani, Korça dhe Vlora paraqesin nivele më të ulëta.
Specialistët e lidhin këtë situatë me stilin e jetesës, traditat ushqimore, mungesën e kontrolleve të rregullta dhe vështirësitë për të marrë shërbim të specializuar në zonat e largëta. Në shumë bashki të vogla mungojnë mjekët kardiologë dhe pacientët detyrohen të udhëtojnë drejt qyteteve të mëdha për trajtim.
Pesha ekonomike e këtyre sëmundjeve mbetet gjithashtu e lartë. Vetëm gjatë vitit 2024 u shpenzuan miliarda lekë për rimbursimin e ilaçeve dhe financimin e ndërhyrjeve që lidhen me sëmundjet kardiovaskulare.
Vendet europiane kanë arritur të ulin ndjeshëm vdekshmërinë nga këto sëmundje përmes politikave parandaluese, kufizimit të duhanit, promovimit të ushqyerjes së shëndetshme, kontrolleve të vazhdueshme mjekësore dhe përmirësimit të trajtimit në fazat e para të sëmundjes.
Në Shqipëri, sfidat mbeten mungesa e specialistëve në disa zona, shpërndarja e pabarabartë e shërbimeve shëndetësore, kontrollet e pakta parandaluese dhe ndërgjegjësimi i ulët për një stil jetese të shëndetshëm.
Ekspertët theksojnë se ulja e konsumit të kripës dhe yndyrave, rritja e aktivitetit fizik, ndalimi i duhanit, kontrollet periodike të tensionit dhe kolesterolit, si edhe forcimi i kujdesit shëndetësor parësor, janë masat kryesore që mund të ulin numrin e vdekjeve nga sëmundjet e zemrës në vitet e ardhshme.
/Monitor
