Çmimet e benzinës dhe naftës në Shtetet e Bashkuara janë në një rritje të re, duke arritur nivelet e tyre më të larta që nga fillimi i konfliktit me Iranin në fund të shkurtit.

Rezultati është një konflikt rraskapitjeje, me tregun global që paguan çmimin. Çmimi i naftës Brent ka tejkaluar tashmë 111 dollarë për fuçi, duke konfirmuar shkallën e krizës.

Sipas të dhënave të fundit nga Shoqata Amerikane e Automobilave (AAA), kostoja mesatare ishte 4.18 dollarë për galon (3.785 litra), duke sjellë në mendje kujtimet e trazirave energjetike të shkaktuara nga pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022.

Rritja është mbresëlënëse krahasuar me periudhën para luftës. Përpara shpërthimit të armiqësive, çmimi i benzinës ishte 2.98 dollarë, një rritje prej 40%. Pavarësisht sigurimeve të qeverisë se ky është një fenomen ciklik, presioni mbi konsumatorët po bëhet gjithnjë e më i dukshëm.

Mbyllja ‘de facto’ e Ngushticës së Hormuzit ka luajtur një rol vendimtar në rritjen e çmimeve. Që nga shpërthimi i armiqësive, transporti detar është ndalur në mënyrë efektive, duke krijuar ndërprerje serioze në zinxhirin global të furnizimit me naftë dhe gaz.

Edhe pse shumica e eksporteve të Gjirit shkojnë në Azi (kryesisht në Kinë dhe Japoni), ndikimi është global. Ulja e furnizimit dhe pasiguria po çojnë në rritje të përhapura të çmimeve, me konsumatorët që vuajnë drejtpërdrejt pasojat.

Krahasuar me Evropën, çmimet në SHBA mbeten më të ulëta. Nëse kostoja konvertohet në euro dhe litra, çmimi është afërsisht 0.94 euro për litër, ndërsa në vendet evropiane si Greqia dhe Gjermania, ai madje i kalon 2 euro.

Ky ndryshim shpjegohet me taksat më të ulëta dhe prodhimin e fortë vendas në SHBA. Megjithatë, për shoqërinë amerikane, e mësuar me karburant të lirë, rritja po shkakton pakënaqësi të fortë dhe po bëhet një çështje politike në vijën e parë.

Analistët besojnë se strategjia iraniane bazohet në rritjen e çmimeve të naftës dhe krijimin e frikës nga mungesat në mënyrë që të ushtrojë presion mbi Uashingtonin për një kompromis. Nga ana tjetër, administrata amerikane po vë bast në një bllokadë ekonomike për ta detyruar Teheranin të tërhiqet.

Mundësia e një konflikti të përhershëm në Gjirin Persik po fillon të diskutohet hapur. Organizatat dhe vendet rajonale paralajmërojnë se një gjendje e zgjatur tensioni mund të ketë pasoja serioze për ekonominë dhe sigurinë globale.

Në të njëjtën kohë, numri i viktimave në njerëz i konfliktit mbetet i madh. Mijëra njerëz kanë humbur jetën, me incidente tragjike si bombardimi i një shkolle në Iranin jugor që nxjerrin në pah kostot e luftës përtej lojërave gjeopolitike.