Nga Pano Ceka
“Paraja flet më shumë se fjalët.” – dhe Evropa më në fund vendosi t’i bëjë paratë të flasin siç duhet.
Që nga viti 2010, me konsolidimin e pushtetit të Viktor Orbán, Hungaria është përpjekur të luajë midis dy botëve: Brukselit dhe Moskës. Një valle politike që shpesh i ngjante më shumë improvizimit sesa strategjisë.
Por në vitet 2020–2023, Bashkimi Evropian ndryshoi rregullat e lojës: fondet ishin të lidhura me sundimin e ligjit. Dhe papritmas u kuptua një gjë e thjeshtë: kur paratë ndalen, ndalet edhe arroganca politike.
Pastaj erdhi viti 2022 dhe pushtimi rus i Ukrainës. Maska ra. Evropa nuk ishte më një treg i hapur për eksperimente politike, por një bllok i detyruar të mbronte veten.
Dhe ja ku vjen revolta:
Evropa kishte të drejtë. Zgjerimi i BE-së në vitin 2004 nuk ishte një gabim. Ishte një nga vendimet më të rëndësishme historike të kontinentit. Pa të, Hungaria sot mund të ishte shumë më afër modelit të një shteti si Bjellorusia – e izoluar, e varur dhe pa asnjë hapësirë reale për zgjedhje.
“Liria nuk është dhuratë, është kusht.” – dhe Evropa e kuptoi këtë më mirë se kritikët e saj.
Sot, mësimi nga Budapesti është i qartë dhe pak i ashpër:
mund të kritikosh Brukselin, mund të ankohesh për rregullat, por pa to, nuk ka as stabilitet, as fonde, as zgjedhje reale – vetëm varësi të reja me emra të ndryshëm
Dhe ironia historike mbetet: sa më shumë që disa vende përpiqen ta sfidojnë Evropën, aq më shumë konfirmojnë se sa e domosdoshme është ajo.
