Konferenca e Bretton Woods

21/01/2012 - 00:00

 

Nga 1 në 22 korrik 1944, në fshatin e Bretton Woods (New Hampshire, SHBA), u mbajt një konferencë ndërkombëtare për të vendosur rregullat e marrëdhënieve tregtare e financiare midis vendeve kryesore të industrializuara të botës. Marrëveshjet e Bretton Woods qenë shembulli i parë në historinë e botës për një sistem monetar totalisht të planifikuar, i menduar për të qeverisur marrëdhëniet monetare midis shteteve kombëtare të pavarura. Ndërsa akoma nuk ishte shuar konflikti i dytë botëror, u përgatit rithemelimi i sistemit monetar e financiar, duke bashkuar në Bretton Woods 730 delegatë nga 44 vende aleate për Konferencën Monetare e Financiare të Kombeve të Bashkuara (United Nations Monetary and Financial Conference). Pas një debati të ndezur, që zgjati tre javë, delegatët firmosën Marrëveshjet e Bretton Woods. Karakteristikat kryesore të Bretton Woods ishin dy: e para, detyrimi për çdo shtet për të adoptuar një politikë monetare që stabilizon kursin e këmbimit me një vlerë fikse kundrejt dollarit, që bëhej kështu valuta kryesore; e dyta, detyrimi për të ekuilibruar çekuilibrimet e shkaktuara nga pagesat ndërkombëtare, lënë si përgjegjësi Fondit Monetar Ndërkombëtar. Plani krijoi qoftë FMN qoftë Bankën Ndërkombëtare për Ndërtimin dhe Zhvillimin (ndryshe e quajtur Banka Botërore), që u bënë operative në 1946. Në 1947 u firmos më pas GATT (General Agreement on Tariffs and Trade – Marrëveshja e Përgjithshme mbi Tarifat dhe Tregtinë) me detyrën e liberalizimit të tregtisë ndërkombëtare.

 Bazat e Marrëveshjeve

Bazat politike të Marrëveshjeve të Bretton Woods duhen kërkuar në praninë e fortë të shtetit në ekonomi në të gjithë botën e industrializuar dhe në eksperiencat e përbashkëta negative të ardhura nga Depresioni i Madh i viteve '30. Të gjitha qeveritë që firmosën Marrëveshjet ranë dakort mbi faktin se goditja shkaktuar nga kaosi monetar në periudhën midis dy luftrave ishte e mjaftueshme për të kapërcyer divergjencat. Sistemi i planifikuar në Bretton Woods ishte një standart këmbimi ari, i bazuar mbi raporte këmbimi fikse ndërmjet valutave, të gjitha të varura prej dollarit, i cili nga ana e tij ishte i varur prej arit. Marrëveshjet e Bretton Woods nuk parashikonin megjithatë një kontroll korrekt të sasisë së dollarëve të hedhur në treg, duke i lejuar kështu SHBA hedhjen e pakontrolluar të monedhës në qarkullim, fakt ky i kontestuar shumë herë nga Franca dhe Gjermania, ndërkohë që SHBA eksportonin inflacionin e tyre, duke varfëruar kështu pjesën tjetër të botës. 

 Fundi i Marrëveshjeve

Deri në fillimin e viteve '70, sistemi ishte efikas në kontrollin e konflikteve ekonomike dhe në realizimin e objektivave të përbashkëta të shteteve, por lufta e Vietnamit, që bëri të rriteshin shumë shpenzimet publike amerikane, çoi në krizë sistemin: përballë hedhjes në treg të dollarëve dhe hyrjes në borxh në rritje të SHBA, rriteshin kërkesat për këmbim të rezervave në ar. E gjithë kjo shtyu presidentin amerikan Richard Nixon të deklaronte ndalimin e këmbimit të dollarit në ar, më 15 gusht 1971, në Camp David. Rezervat amerikane ishin duke rënë rrezikshëm: Thesari i SHBA ishte zbrazur me 90.000 ton ar. Në dhjetor të 1971, Grupi i Dhjeçes firmosi marrëveshjen “Smithsonian Agreement”, që i dha fund Marrëveshjeve të Bretton Woods, duke zhvleftësuar dollarin dhe duke i dhënë nisje fleksibilitetit të kurseve të këmbimit. Standarti i arit u zëvendësua kështu nga një “jo-sistem” këmbimesh fleksibël. Pastaj, mos ekzistenca e një sistemi monetar ka qenë “zbutur” nga futja e Sistemit Monetar Europian (1979) dhe nga shpikja e euros (1999). Institucionet e krijuara nga Bretton Woods mbijetuan pas rënies së standartit të arit: FMN dhe Banka Botërore janë akoma sot në aktivitet, ndërsa GATT u zëvendësua në 1995 nga WTO (World Trade Organization – Organizata Botërore e Tregtisë).

/portali DurresLajm/

Na bëni like në facebook!: 

Lajme nga e njëjta kategori

Kodi i Ri Ajror është publikuar së fundmi në Fletoren Zyrtare dhe pritet të hyjë në fuqi brenda muajit gusht, duke sjellë kështu një sërë

Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve njofton të gjithë tatimpaguesit dhe individët e interesuar se data 25 gusht 2020 është afati i fundit

Anketimi me sipërmarrjet nxjerr në pah pasojat e rënda të pandemisë të shkaktuar te sipërmarrjet.

Ekonomia ka hyrë në një fazë kritike.

Shqipëria brenda këtij viti do të bëjë transparente llogaritë bankare për të paktën 82 vende të botës të cilat kanë rënë dakord të shkëmb

Në rrugët kryesore të Tiranës, ku më parë vitrinat e dyqaneve ishin të mbushura me mallra të reja, tani shihen shpesh të afishuar lajmëri

Pandemia e koronavirusit ka hapur një gropë të madhe në ekonominë shqiptare ku për vitin 2020 rrezikohet që humbja të shkojë në 1.8 milia

Më 17 shkurt të vitit 2020, në Konferencën e Donatorëve, e cila u mbajt në Bruksel për të mbledhur financime për rindërtimin e pasojave t

Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko tha një konferencë për mediat se pandemia e koronavirusit goditi rëndë ekonominë shqiptare

Monedha e gjelbër ka shënuar një tjetër rënie në tregun e brendshëm edhe gjatë ditës së sotme, ndryshe nga euro që ka ndalur nënçmimin.