Bota po hyn në një periudhë me rrezik të shtuar për mot ekstrem, ndërsa fenomeni El Niño po forcohet dhe mund të bëhet një nga episodet më të fuqishme të regjistruara në dekadat e fundit.

Organizata Botërore Meteorologjike (WMO), agjenci e OKB-së, paralajmëron se El Niño mund të vazhdojë të ndikojë në modelet e motit global të paktën deri në shkurt të vitit 2027.

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, tha se bota ndodhet tashmë në një “zonë rreziku të motit ekstrem”, ndërsa efektet e fenomenit kanë nisur të shfaqen në disa pjesë të globit.

El Niño zhvillohet në Oqeanin Paqësor dhe ndodh kur ujërat e ngrohta zhvendosen drejt lindjes, duke ndryshuar më pas qarkullimin atmosferik dhe modelet e reshjeve në pjesë të ndryshme të botës. Në zonat kryesore të monitorimit në Paqësorin tropikal, temperaturat e sipërfaqes së detit janë aktualisht më shumë se 2 gradë Celsius mbi mesataren.

Parashikimet sugjerojnë se diferenca mund të afrohet deri në 4 gradë Celsius mbi normalen gjatë muajve të ardhshëm. Nëse kjo ndodh, bëhet fjalë për një nga episodet më të forta të El Niño-s që prej fillimit të matjeve moderne, rreth vitit 1950.

Edhe më shqetësuese janë temperaturat nën sipërfaqen e oqeanit, të cilat në disa zona janë mbi 8 gradë Celsius më të larta se mesatarja.

Një nga pasojat kryesore pritet të jetë ndryshimi i reshjeve. Zona të mëdha të Azisë Juglindore, Amerikës Qendrore dhe pjesëve veriore të Amerikës së Jugut pritet të përballen me kushte më të thata se zakonisht. Kjo rrit rrezikun për thatësira, zjarre në pyje dhe probleme me furnizimin me ujë.

Në Indonezi, zjarret kanë përfshirë tashmë më shumë se 107 mijë hektarë tokë gjatë këtij sezoni të thatë. Autoritetet kanë shtuar përpjekjet për shuarjen e tyre, ndërsa në disa zona është përdorur edhe teknika e stimulimit artificial të reshjeve.

Thatësira pritet të ndikojë edhe në transportin ndërkombëtar. Në Kanalin e Panamasë, numri i anijeve që kalojnë përmes rrugës ujore pritet të reduktohet për shkak të reshjeve më të pakta dhe niveleve të ujit.

Ndikimi i El Niño-s nuk do të jetë i njëjtë kudo. Në disa rajone priten reshje më të mëdha dhe stuhi më të forta. Kina, për shembull, pret një sezon me aktivitet të lartë të tajfunëve, ndërsa në pjesë të Afrikës Lindore, Brazilit jugor dhe SHBA-së jugore pritet mot më i lagësht se normalja. Kjo mund të rrisë rrezikun për përmbytje, rrëshqitje dheu dhe dëmtime të infrastrukturës.

Edhe Peruja dhe Ekuadori janë ndër vendet që monitorojnë me shqetësim situatën. Në këto zona, reshjet e dendura mund të shkaktojnë përmbytje të menjëhershme dhe rrëshqitje dheu, veçanërisht në qytetet ku sistemet e kullimit janë të pamjaftueshme.

Një tjetër shqetësim është Australia, ku temperaturat e larta të detit kanë shkaktuar tashmë dëme në ekosistemet detare.

Ekspertët paralajmërojnë se El Niño mund të sjellë valë të tjera të nxehtësisë detare, veçanërisht në jug të vendit dhe në Tasmani. Në episode të mëparshme janë raportuar ngordhje masive peshqish, pinguinë të uritur, shtim të algave dhe rritje të numrit të kandilëve të detit.

Autoritetet australiane kanë forcuar sistemet e paralajmërimit të hershëm për t’u dhënë kohë komuniteteve dhe sektorëve të prekur të përgatiten.

Ekspertët theksojnë se El Niño është një fenomen natyror dhe nuk shkaktohet nga ndryshimet klimatike. Megjithatë, ngrohja globale mund t’i bëjë pasojat e motit ekstrem edhe më të rënda. “Jemi shumë të shqetësuar, por ky shqetësim duhet të përkthehet në gatishmëri dhe jo në alarm”, tha Miguel Aréstegui, ekspert për rezistencën ndaj klimës.

WMO ka nisur një mobilizim ndërkombëtar për të shpërndarë parashikime dhe paralajmërime për motin ekstrem në sa më shumë komunitete të jetë e mundur.