Një anije mallrash ruse, e cila sipas të dhënave në dispozicion po transportonte dy reaktorë bërthamorë të destinuar për nëndetëse, u fundos në rrethana të pashpjegueshme në ujërat jo shumë larg bregdetit të Spanjës. Një hetim nga CNN, bazuar në inteligjencën, imazhet satelitore dhe burimet nga hetimi spanjoll, tregon se kjo ngjarje mund të jetë një nga operacionet më të rrezikshme nga forcat ushtarake perëndimore për të parandaluar Moskën nga furnizimi me teknologji bërthamore kritike i aleatit të saj kryesor, Kim Jong Un.

Fati i anijes me emrin “Ursa Major” (Ariu i Madh) është mbuluar me mister që nga 23 dhjetori 2024, kur ajo u zhduk në thellësi, rreth 60 milje larg bregdetit spanjoll. Incidenti ndodhi vetëm dy muaj pasi Koreja e Veriut dërgoi trupa për të ndihmuar pushtimin e Ukrainës nga Rusia, duke ngritur dyshime se ngarkesa bërthamore ishte “monedhë” për të paguar për favore ushtarake ndaj Phenianit.

Avionë “Njohës Nuklearësh” dhe shpërthime misterioze

Aktiviteti ushtarak rreth vendit të fundosjes gjatë vitit të kaluar vetëm sa e ka thelluar misterin. Sipas të dhënave publike të fluturimeve, avionët amerikanë WC-135R, të njohur si nuhatës bërthamorë, fluturuan dy herë mbi vendin e fundosjes. Këta aeroplanë specializohen në zbulimin e grimcave radioaktive në atmosferë dhe zakonisht përdoren për të monitoruar programin bërthamor të Iranit ose testet ruse në Arktik.

Një javë pas fundosjes, rrënojat u vizituan nga anija e dyshimtë ruse “Amber” , e cila zyrtarisht shërben për kërkime oqeanografike, por akuzohet nga shërbimet e inteligjencës perëndimore për spiunazh dhe sabotim në shtratin e detit. Sipas burimeve pranë hetimit spanjoll, katër shpërthime të tjera të fuqishme nënujore u regjistruan gjatë pranisë së “Yantar” në vend , qëllimi i të cilave ishte ndoshta shkatërrimi i plotë i ngarkesës së mbetur në mënyrë që të mos binte në duart e forcave të NATO-s.

Rrëfimi i një kapiteni: Reaktorë për nëndetëse?

Qeveria spanjolle heshtte për incidentin për një kohë të gjatë, por nën presionin e opozitës, ajo lëshoi ​​një deklaratë më 23 shkurt që tronditi publikun. Ajo konfirmon se kapiteni rus i anijes, Igor Anisimov, pranoi gjatë marrjes në pyetje se “Ursa Major” po transportonte “komponentë për dy reaktorë bërthamorë të ngjashëm me ata që përdoren në nëndetëse”. Kapiteni tha se nuk ishte i sigurt nëse reaktorët ishin të ngarkuar me karburant bërthamor, por theksoi se destinacioni përfundimtar do të ishte porti i Koresë së Veriut, Rason.

Kronologjia e ngjarjeve që çuan në fundosje i ngjan skenarit të një thrilleri spiunazhi. Anija u nis nga Shën Petersburgu më 11 dhjetor dhe gazetat e listuan Vladivostokun si destinacion. Megjithatë, inteligjenca tregon se rruga ishte planifikuar me kujdes për të shmangur shumë vëmendje, ndërsa anijet luftarake ruse “Ivan Gren” dhe “Aleksandar Otrakovsky” ofruan shoqërim të vazhdueshëm.

Një natë fatale në ujërat spanjolle

Problemet filluan më 22 dhjetor në ujërat spanjolle, kur anija ngadalësoi ndjeshëm. Edhe pse ekuipazhi raportoi se gjithçka ishte në rregull, 24 orë më vonë u bë një thirrje për ndihmë. Në anën e djathtë të anijes, pranë dhomës së motorëve, ndodhën tre shpërthime. Dy anëtarë të ekuipazhit u vranë dhe anija filloi të anohej në mënyrë të rrezikshme.

Ekipet spanjolle të shpëtimit evakuuan 14 të mbijetuar, por drama nuk mbaroi këtu. Anija luftarake ruse “Ivan Gren” urdhëroi të gjitha anijet aty pranë të tërhiqeshin të paktën dy milje dhe në fund kërkoi kthimin e menjëhershëm të ekuipazhit të mbijetuar. Edhe pse “Ursa Major” dukej e qëndrueshme edhe pas shpërthimeve, atë mbrëmje në orën 21:50, eskorta ruse qëlloi një seri raketash me sinjal të kuq, të cilat u pasuan nga katër shpërthime të reja . Rrjeti Sizmik Spanjoll konfirmoi se këto dridhje korrespondonin me shpërthime nënujore. Anija u fundos në orën 23:10.

Teoria rreth torpedos “Barracuda”

Hetuesit spanjollë po shqyrtojnë mundësinë që trupi i anijes të jetë thyer nga një armë e teknologjisë së lartë. Dyshohet se është përdorur një lloj i rrallë torpedoje, i njohur si “Barracuda”, i cili është në pronësi vetëm të SHBA-së, disa aleatëve të NATO-s, Rusisë dhe Iranit. Ky lloj torpedoje mund të shkaktojë një impakt të heshtur që do të shpjegonte ngadalësimin e papritur të anijes pa një shpërthim të dukshëm në fazën e parë të incidentit , i cili do të ishte një lloj “sabotimi kirurgjik” për të ndaluar anijen para se të arrijë në ujëra më të hapura.

Edhe pse zyrtarët perëndimorë kanë shmangur konfirmimin e drejtpërdrejtë të përfshirjes në fundosje, dëshira për të parandaluar përhapjen e teknologjisë bërthamore ruse në Korenë e Veriut ka qenë shumë e rëndësishme gjatë javëve të fundit të administratës së Joe Biden.

Koreja e Veriut është përpjekur të zhvillojë një nëndetëse bërthamore operative për dekada të tëra, dhe pamjet e publikuara nga Pheniani në fund të vitit 2025 tregojnë trupin e një anijeje të tillë, por pa prova të një sistemi funksional shtytës.

Rrezik në një thellësi prej 2,500 metrash

Anija e mbytur tani ndodhet në një thellësi prej rreth 2,500 metrash. Autoritetet spanjolle pretendojnë se nxjerrja e kutisë së zezë nga ajo thellësi është “teknikisht e pamundur pa rreziqe të mëdha”, gjë që ka shkaktuar skepticizëm midis ekspertëve. Juan Antonio Rojas Manrique, një ligjvënës spanjoll i opozitës dhe ish-kapiten i marinës tregtare, beson se qeveria po fsheh informacion. “Sot, kutitë e zeza po pluskojnë me lokalistë. Mendoj se dikush tashmë e zotëron atë kuti, por nuk e dimë nëse është Spanja apo nëse rusët e kanë marrë vetë”, tha ai për CNN.

Çështja e ndotjes radioaktive mbetet e hapur. Edhe pse qeveria spanjolle nuk ka lëshuar një paralajmërim për bregdetin e saj jugor, një destinacion i njohur turistik, prania e aeroplanëve të zbulimit të rrezatimit sugjeron se Pentagoni nuk po i lë asgjë rastësisë.

Nëse rezulton e vërtetë se Rusia u përpoq të transferonte reaktorët në Phenian, kjo do të përfaqësonte shembullin më drastik të shkeljes së sanksioneve ndërkombëtare dhe kalimit të “vijës së kuqe” në përhapjen bërthamore. Ndërsa sekretet rreth ngarkesës dhe shkakut të fundosjes ndodhen në fund të Mesdheut, ky incident mbetet një kujtesë e fortë se sa afër ishte (ose është ende) bota me një përballje të drejtpërdrejtë midis fuqive të mëdha në një përpjekje për të ruajtur ekuilibrin global bërthamor.