Fusha e betejës në Ukrainë së shpejti mund të ketë më shumë ushtarë robotë sesa njerëz – ky është pretendimi tronditës i bërë nga një kompani ushtarake ukrainase-britanike.

BBC vizitoi UFORCE në ambientet e saj në Londër, të cilat janë pa markë dhe diskrete, një masë që kompania thotë se synon ta mbrojë atë nga sabotimi i mundshëm rus.

Doja të dija më shumë rreth kompanisë për shkak të përfshirjes së saj në atë që Ukraina e quan një operacion ushtarak të paprecedentë: pushtimi i territorit armik duke përdorur vetëm robotë dhe dronë.

Pretendimi u bë nga Presidenti i Ukrainës Zelensky në një video muajin e kaluar duke nxjerrë në pah armët robotike të zhvilluara rishtazi të Ukrainës .

Të dyja palët kanë përdorur gjerësisht sisteme ajrore dhe tokësore pa pilot gjatë gjithë konfliktit, me analistët që thonë se lufta ka përshpejtuar në mënyrë dramatike zhvillimin e teknologjisë ushtarake.

Gjithashtu ka intensifikuar debatin rreth të ardhmes së luftës dhe implikimeve të saj për ushtarët, si robotët ashtu edhe njerëzit.

150,000 misione luftarake

Zelensky ka qenë i etur të publikojë atë që ai e quan të parën në historinë e luftës, por ushtria e Ukrainës ka refuzuar të japë detaje të operacionit.

Në mënyrë të ngjashme, një përfaqësues i UFORCE nuk komentoi mbi betejën robotike të përshkruar në videon e Zelensky-t, por tha se dronët ajrorë, tokësorë dhe detarë të UFORCE-së po përdoren aktualisht në operacione luftarake.

“Nuk mund të jap detaje specifike rreth operacionit ose mënyrës se si u përfshi UFORCE, por ne kemi kryer më shumë se 150,000 misione luftarake të suksesshme që nga pushtimi i plotë rus në vitin 2022”, tha Rhiannon Padley, drejtoresha e firmës për partneritete strategjike në Mbretërinë e Bashkuar.

Megjithatë, ajo që është e qartë është se sistemet robotike të armëve janë biznes i madh.

Kompania është zgjeruar me shpejtësi dhe së fundmi ka arritur statusin e “njëbrirëshit” – një vlerësim prej më shumë se 1 miliard dollarë (730 milionë paund).

Ajo shtoi se fenomeni i robotëve që luftojnë kundër robotëve ka të ngjarë të bëhet më i zakonshëm, me sistemet pa pilot që madje i tejkalojnë në numër ushtarët njerëzorë.

Rusia po vendos gjithashtu robotë të projektuar për të dërguar eksplozivë në pozicionet ukrainase dhe analistët thonë se përparimet në këtë teknologji ka të ngjarë të riformësojnë mënyrën se si zhvillohen luftërat e ardhshme.

“Unë me të vërtetë e konsideroj Ukrainën si një mësuese të madhe në të ardhmen e mbrojtjes kombëtare dhe armatimeve”, tha Melanie Sisson, një bashkëpunëtore e lartë në Institutin Brookings. “Është një studim rasti mbresëlënës se si domosdoshmëria nxit shpikjen.”

UFORCE është pjesë e një grupi në rritje të të ashtuquajturave kompani mbrojtëse Neo-Prime, duke sfiduar firma të konsoliduara si BAE Systems, Boeing dhe Lockheed Martin.

Një tjetër është Anduril, një kompani amerikane e teknologjisë së mbrojtjes e cila kreu fluturimin e parë provë të një avioni luftarak pa pilot në shkurt.

Ndërsa shumica e dronëve ende drejtohen nga distanca nga njerëzit, kompani të tilla si Anduril po përfshijnë gjithnjë e më shumë inteligjencën artificiale në sistemet e armëve.

Dronët tokësorë të UFORCE përdorin softuer të projektuar për të ndihmuar në shënjestrim, ndërsa Anduril thotë se disa nga sistemet e saj mund ta përfundojnë në mënyrë autonome fazën përfundimtare të një sulmi.

Qeveria amerikane i ka kërkuar publikisht ushtrisë së saj që të përdorë inteligjencën artificiale në mënyrë agresive.

Në janar, Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, tha se vendi duhet të bëhet një “forcë lufte e bazuar në inteligjencën artificiale e para”.

Kina po rrit gjithashtu përdorimin e sistemeve ushtarake të mundësuara nga inteligjenca artificiale, sipas një vlerësimi të Departamentit të Mbrojtjes të SHBA-së të publikuar vitin e kaluar.

Analistët thonë se një e ardhme në të cilën robotët do të përballen drejtpërdrejt me njëri-tjetrin në fushën e betejës mund të jetë e vështirë për t’u shmangur.

“Dronët ukrainas dhe rusë tashmë luftojnë me njëri-tjetrin”, tha Jacob Parakilas i RAND Europe, një organizatë kërkimore. “Shtrirja e kësaj në luftën tokësore dhe detare duket jashtëzakonisht e mundshme, nëse jo e pashmangshme.”

Megjithatë, grupet e të drejtave të njeriut paralajmërojnë se autonomia më e madhe në sistemet e armëve ngre shqetësime serioze në lidhje me llogaridhënien.

“Ushtria përdor inteligjencën artificiale për të përshpejtuar procese të tilla si identifikimi i objektivave. Por delegimi i vendimeve për jetë a vdekje te makinat paraqet rreziqe të thella etike dhe të të drejtave të njeriut”, tha Patrick Wilcken i Amnesty International.

Prodhuesit e armëve argumentojnë se mbajtja e një “njeriu në dijeni” i adreson shqetësime të tilla, duke këmbëngulur që vendimet për të përdorur forcën të mbeten te personeli ushtarak.

“Njerëzit kanë nevojë për pushim dhe ushqim, dhe në kushte luftimi këto nevoja nuk plotësohen gjithmonë”, tha Dr. Rich Drake, drejtor i përgjithshëm në Mbretërinë e Bashkuar në Anduril Industries. “Informatika na lejon të zvogëlojmë gabimet në atë që ne e quajmë zinxhir vrasjesh.”