Islanda është rikthyer në krye të ekonomisë globale, duke e tejkaluar Zvicrën për herë të parë në vite, sipas llogaritjeve të reja nga analistët ekonomikë vendas.

Niveli i çmimeve në “tokën e zjarrit dhe akullit” tani e tejkalon atë të Zvicrës me 3 pikë përqindjeje. Këto shifra u prezantuan nga Vilhjalmur Hilmarsson, kryeekonomist i sindikatës islandeze të punëtorëve me jakë të bardhë “Viska”, bazuar në të dhënat nga Eurostat dhe Banka Qendrore e Islandës.

Sipas Eurostat, hera e fundit që Islanda e tejkaloi Zvicrën për sa i përket kostos së jetesës ishte në vitin 2018.

Ky zhvillim nxjerr në sipërfaqe dobësitë strukturore të ekonomisë së vogël të Atlantikut, e cila historikisht ka shfaqur periudha intensive bumi dhe rënieje.

Rritja mbresëlënëse e turizmit pas pandemisë, i cili është nxitësi kryesor i rritjes së vendit, ka shkaktuar një rritje të shpejtë të çmimeve, të cilën Banka Qendrore deri më tani nuk ka qenë në gjendje ta përmbajë.

“Turizmi është një kontribues i madh në inflacionin e shërbimeve. Kërkesa në rritje ka rritur pagat, duke ulur koston e jetesës”, shpjegon z. Hilmarsson.

“Plaga” e AirBnB dhe kriza e strehimit

Përtej shërbimeve të përditshme, turizmi e ka goditur rëndë tregun e pasurive të paluajtshme.

Banorët e përhershëm tani janë në konkurrencë të drejtpërdrejtë me vizitorët për strehim, pasi mijëra apartamente janë shndërruar në akomodime me qira afatshkurtër si AirBnB, duke bërë që qiratë dhe çmimet e pronave të rriten ndjeshëm.

Shpejtësia me të cilën Islanda i zuri analistët në befasi. Shifrat zyrtare të Eurostat për vitin 2024 (të cilat pasqyronin të dhënat e mëparshme të disponueshme të rregulluara sipas fuqisë blerëse) treguan se Zvicra ishte përpara Islandës me më shumë se 7 pikë përqindjeje.

Ky hendek jo vetëm që u mbyll në një kohë të shkurtër, por edhe u përmbys në favor të Islandës.

Megjithatë, ky vend i parë vjen me rreziqe. Hulumtimet e fundit nga organizata zyrtare e turizmit të Islandës treguan se kostoja e paimagjinueshme ka filluar të veprojë si një pengesë për vizitorët e huaj, duke kërcënuar të ngadalësojë turizmin.

Varësia e tepërt nga një produkt i vetëm është një rrezik i madh për të ardhmen e vendit. Analistët ekonomikë po japin alarmin, duke theksuar se Islanda duhet të ristrukturojë modelin e saj.

Problemi është mungesa e investimeve në sektorët teknologjikë dhe produktivë me vlerë të shtuar të lartë.

Pasoja, këmbëngulja në industritë që kërkojnë shumë punë (siç është turizmi), të cilat do të gjenerojnë vazhdimisht presione të reja inflacioniste.

Dhe zgjidhja:

“Ne kemi nevojë urgjente për të kultivuar më shumë shtylla ekonomike”, përfundon Hilmarsson.