Elon Musk pritet të bëjë një nga lëvizjet më të mëdha në historinë e tregjeve financiare, teksa kompania e tij SpaceX raportohet se do të debutojë në bursën Nasdaq, me synimin për të mbledhur rreth 75 miliardë dollarë, një IPO (oferta fillestare publike e aksioneve) që do të ishte më e madhja ndonjëherë, duke tejkaluar edhe Saudi Aramco.

Sipas raportimeve, vlera e kompanisë mund të arrijë rreth 1 750 miliardë dollarë, çka do ta vendoste menjëherë SpaceX në elitën e korporatave më të mëdha globale. Oferta përfshin shitjen e rreth 556 milionë aksioneve me çmim 135 dollarë për aksion. Interesi i investitorëve ka qenë jashtëzakonisht i lartë: investitorët individualë kanë kërkuar mbi 70 miliardë dollarë, ndërsa rreth 1 mijë investitorë institucionalë janë përfshirë në proces. Mes tyre, edhe një nga fondet më të mëdha të investimeve ka paraqitur porosi prej të paktën 5 miliardë dollarësh.

Rruga e SpaceX drejt bursës është shumë larg fillimeve të saj në vitin 2002, kur u krijua me synimin për të ulur koston e udhëtimeve në hapësirë.

Sot, kompania është lider global në lëshimet komerciale të raketave falë teknologjisë së raketave të ripërdorshme Falcon. Ajo operon gjithashtu Starlink, një rrjet me rreth 10 mijë satelitë, transporton astronautë dhe furnizime për NASA-n, dhe po zhvillon programin Starship, ndërsa paralelisht po zgjerohet edhe në fushën e inteligjencës artificiale përmes projekteve të lidhura me xAI.

Ky debutim në bursë mund të sjellë pasoja të mëdha edhe për vetë Elon Musk, i cili pritet të festojë 55-vjetorin më 28 qershor. Përmes pjesëmarrjes së tij në kompani, ai mund të bëhet personi i parë në histori që arrin statusin e trilionerit. Po ashtu, rreth 4 400 punonjës të kompanisë mund të përfitojnë ndjeshëm nga aksionet, ku rreth 400 prej tyre mund të fitojnë mbi 100 miliardë dollarë nga paketat e tyre të kompensimit.

Starlink aktualisht ka mbi 10 milionë përdorues në mbarë botën dhe konsiderohet burimi kryesor i të ardhurave të kompanisë. Integrimi me xAI dhe planet për ndërtimin e qendrave të të dhënave në hapësirë shihen si pjesë e strategjisë së ardhshme të inteligjencës artificiale.

Për vitin 2025, të ardhurat e SpaceX janë raportuar në 18.67 miliardë dollarë, por kompania ka mbyllur vitin me një humbje neto prej 4.94 miliardë dollarësh. Parashikimet afatgjata janë shumë optimiste: disa institucione financiare vlerësojnë se të ardhurat mund të arrijnë 330 miliardë dollarë deri në vitin 2030 dhe deri në 3 400 miliardë deri në 2040-ën, megjithëse këto mbeten skenarë hipotetikë.

Megjithatë, operacioni shoqërohet edhe me rreziqe të rëndësishme.

Një pjesë e madhe e të ardhurave varet nga kontratat me NASA-n dhe qeverinë amerikane. Po ashtu, struktura e qeverisjes së kompanisë është e përqendruar: Musk pritet të kontrollojë rreth 80% të fuqisë vendimmarrëse përmes aksioneve me të drejtë vote shumë më të lartë se aksionet e zakonshme, duke e bërë praktikisht të pazëvendësueshëm në drejtim.

Një tjetër pikë kritike është mungesa e mundësisë për padi të drejtpërdrejta nga aksionerët, pasi mosmarrëveshjet do të zgjidhen përmes arbitrazhit në Teksas. Gjithashtu, paketa e tij e shpërblimeve parashikon përfitime gjigante: nëse SpaceX arrin vlerësimin prej 7 500 miliardë dollarësh dhe realizon objektiva ekstreme si ndërtimi i një kolonie në Mars me 1 milion banorë, Musk mund të përfitojë një shpërblim deri në 1 trilion dollarë në aksione, si dhe opsione të tjera në rast të zhvillimit të rrjeteve të mëdha të qendrave të të dhënave në orbitë.

Në këtë kontekst, një grup investitorësh institucionalë ka paralajmëruar kujdes maksimal për këtë IPO, duke e cilësuar atë si një kombinim të rrezikshëm mes vlerësimeve shumë të larta, numrit të kufizuar të aksioneve në treg dhe një strukture qeverisjeje që mund të kufizojë kontrollin e aksionerëve mbi menaxhimin e kompanisë.