Menopauza është një proces natyror në jetën e një gruaje, por ndryshimet hormonale që shoqërojnë këtë periudhë mund të ndikojnë në pothuajse çdo aspekt të organizmit.

Menopauza zakonisht ndodh midis moshës 45 dhe 55 vjeç, por mund të shfaqet edhe më herët. Ajo konsiderohet se ka ndodhur kur një grua nuk ka pasur menstruacione për 12 muaj rresht. Periudha para saj, e njohur si perimenopauza, mund të sjellë ndryshime të simptomave për disa vite.

Çfarë ndryshon në organizëm?
Gjatë perimenopauzës dhe menopauzës, nivelet e hormoneve, veçanërisht estrogjenit, ndryshojnë dhe më pas bien. Kjo mund të ndikojë te cikli menstrual, temperatura e trupit, gjumi, humori, seksualiteti, kockat dhe sistemi urinar.

Një nga shenjat e para mund të jetë ndryshimi i menstruacioneve. Ato mund të bëhen më të shpeshta ose më të rralla, më të rënda ose më të lehta, përpara se të ndalojnë plotësisht.

Simptomat më të zakonshme

Ndër simptomat që mund të shfaqen janë afshet e nxehta dhe djersitjet e natës. Gjatë një afshi, fytyra, qafa dhe kraharori mund të ndihen papritur shumë të nxehta dhe mund të shfaqen djersitje, rrahje të zemrës, ankth ose marramendje.

Problemet me gjumin janë gjithashtu të zakonshme dhe mund të shoqërohen me lodhje, irritim dhe ankth. Disa gra përjetojnë ndryshime humori, ulje të humorit, vështirësi në përqendrim ose atë që shpesh përshkruhet si “brain fog”.

Ndryshimet hormonale mund të ndikojnë edhe në trupin fizik. Mund të shfaqen shtim në peshë, dhimbje muskujsh dhe kyçesh, dhimbje koke, rënie ose hollim i flokëve dhe ndryshime të lëkurës.

Në zonën intime, ulja e estrogjenit mund të shkaktojë thatësi, irritim ose kruajtje vaginale dhe marrëdhëniet seksuale mund të bëhen të dhimbshme. Mund të shtohen gjithashtu infeksionet urinare dhe nevoja për të urinuar më shpesh.

Ndikimi nuk përfundon me simptomat e përditshme?
Menopauza lidhet edhe me ndryshime afatgjata në shëndetin e kockave. Humbja e densitetit kockor mund të rrisë rrezikun për osteoporozë, ndaj aktiviteti fizik, veçanërisht ushtrimet që mbajnë peshën e trupit dhe ushtrimet e forcës, janë të rëndësishme.

Si trajtohet menopauza?
Nuk ka një trajtim të vetëm që i përshtatet çdo gruaje. Në varësi të simptomave dhe historisë shëndetësore, mjeku mund të rekomandojë terapi hormonale zëvendësuese, ose HRT.

HRT mund të ndihmojë në trajtimin e afsheve të nxehta, djersitjeve të natës, problemeve me gjumin, ndryshimeve të humorit, ankthit dhe thatësisë vaginale. Estrogjeni mund të merret në formën e tabletave, patch-eve, sprejit ose xhelit. Për gratë që kanë mitër, zakonisht nevojitet edhe progestogjen për ta mbrojtur atë.

Për disa gra që nuk mund të përdorin HRT ose nuk dëshirojnë ta përdorin, ekzistojnë alternativa jo-hormonale. Këto mund të përfshijnë terapi konjitive të sjelljes (CBT), barna të caktuara për simptomat e humorit ose trajtime të tjera për afshet e nxehta dhe djersitjet e natës.

Një zhvillim i fundit është edhe fezolinetanti, një trajtim jo-hormonal për afshet e nxehta dhe djersitjet e natës, i rekomanduar në Angli për gra për të cilat HRT nuk është e përshtatshme.

Çfarë mund të bëni vetë?

Gjumi i rregullt, aktiviteti fizik, ushqyerja e ekuilibruar dhe kujdesi për shëndetin mendor mund të ndihmojnë në menaxhimin e simptomave. Për shëndetin e kockave rekomandohen ushqime të pasura me kalcium dhe ushtrime që forcojnë muskujt dhe kockat.

Për afshet e nxehta mund të ndihmojë mbajtja e dhomës së freskët, veshjet e lehta dhe shmangia e faktorëve që mund t’i nxisin, si ushqimet pikante, pijet shumë të nxehta, kafeina, alkooli dhe duhani.

Për thatësinë vaginale mund të përdoren hidratues ose lubrifikantë vaginalë, ndërsa në raste të caktuara mjeku mund të rekomandojë trajtime lokale me estrogjen.

Kur duhet të flisni me mjekun?

Nëse simptomat po ndikojnë në gjumin, punën, marrëdhëniet ose cilësinë e jetës, nuk është e nevojshme t’i duroni pa trajtim. Ekzistojnë alternativa të ndryshme dhe zgjedhja varet nga mosha, simptomat, historia mjekësore dhe faktorët individualë të rrezikut.

Një shenjë që kërkon gjithmonë vlerësim mjekësor është çdo gjakderdhje vaginale pas 12 muajsh pa menstruacione, edhe nëse bëhet fjalë vetëm për njolla të vogla gjaku.

Menopauza nuk është një sëmundje, por një fazë biologjike që mund të duket shumë ndryshe nga një grua te tjetra. Për disa simptomat janë të lehta, ndërsa për të tjera mund të jenë shumë të forta.

Ajo që ka rëndësi është të mos konsiderohet vuajtja si diçka që duhet thjesht “ta kalosh”, pasi sot ekzistojnë mënyra të ndryshme për ta menaxhuar këtë periudhë.