Himalajet po përballen me një rrezik gjithnjë e më të madh nga shkrirja e shpejtë e akullnajave, rritja e liqeneve akullnajore dhe destabilizimi i shpateve malore. Një studim i ri paralajmëron se rajoni po i afrohet një pike kritike, ndërsa ndryshimet klimatike po rrisin rrezikun për miliona njerëz që varen nga ujërat e Himalajeve.
Sipas raportit, akullnajat po humbasin masë 65% më shpejt se një dekadë më parë. Megjithatë, nga rreth 40 mijë akullnaja në rajonin Himalaje-Karakoram, vetëm rreth 21 monitorohen në mënyrë të detajuar dhe të vazhdueshme. Kjo mungesë monitorimi e bën më të vështirë identifikimin në kohë të rreziqeve.
Ndërsa akullnajat tërhiqen, krijohen dhe zgjerohen liqenet akullnajore, të cilat mund të shpërthejnë papritur dhe të shkaktojnë përmbytje të mëdha. Në të njëjtën kohë, ngrohja po shkrin permafrostin dhe po dobëson shpatet e maleve, duke rritur mundësinë e rrëshqitjeve dhe katastrofave të njëpasnjëshme.
India ka përjetuar tashmë disa prej këtyre fatkeqësive. Në vitin 2023, një përmbytje e shkaktuar nga shpërthimi i një liqeni akullnajor në Sikkim vrau të paktën 70 persona dhe dëmtoi rëndë infrastrukturën. Në vitin 2021, një tjetër përmbytje në Uttarakhand shkaktoi më shumë se 200 viktima. Aktualisht, 56 liqene akullnajore në Indi janë klasifikuar si me rrezik shumë të lartë.
Rreziku prek jo vetëm zonat malore, por edhe miliona njerëz në ultësira. Himalajet furnizojnë me ujë lumenjtë që përdoren për bujqësi, energji dhe aktivitete të tjera ekonomike. Sipas studimit, uji i Himalajeve mbështet rreth 20% të ekonomisë së Indisë.
Ekspertët paralajmërojnë se shumica e pellgjeve të lumenjve të Hindu Kush-Himalajeve mund të arrijnë “kulmin e ujit” rreth mesit të këtij shekulli. Pas kësaj pike, furnizimi me ujë nga shkrirja e akullnajave pritet të fillojë të bjerë.
Raporti thekson gjithashtu se rreth një e treta e shkrirjes së akullnajave lidhet me karbonin e zi, ndotje që mund të vijë nga burime si furrat e tullave. Ulja e këtij ndotësi, përmirësimi i monitorimit, sistemet e paralajmërimit të hershëm dhe bashkëpunimi mes vendeve të rajonit shihen si masa urgjente për të kufizuar rrezikun.
Ekspertët paralajmërojnë se këto probleme nuk njohin kufij shtetërorë dhe se asnjë vend nuk mund t’i përballojë i vetëm. Për këtë arsye, kërkohet bashkëpunim më i madh për monitorimin e akullnajave, shkëmbimin e informacionit dhe mbrojtjen e komuniteteve që varen nga Himalajet.
