Arti i madh transmeton emocione të thjeshta

06/09/2019 - 09:08

(Mbi romanin “Pushkatimi” të autorit Shpend Topollaj)

  Nga Gladiola  Jorbus                          

Romani “Pushkatimi” i autorit nga Durrësi Shpend Topollaj është ndërtuar nga një tërësi episodesh që sjellin mjedise dhe personazhe të ndryshme si dhe reagimin e tyre, në kuadrin e prishjes së marrëdhënieve Shqipëri – Rusi. Në këtë roman mbizotëron pikëvështrimi i autorit i cili shfaqet me një veçori të spikatur: ai mbart diçka nga psikologjia e personazhit. Për të zbërthyer veprën e autorit Sh. Topollaj duhet të mbështetesh tek estetika realiste.

Kryepersonazhi Thoma Rafaeli ka vetëm një synim: të rishohë të bijën Helenën. Është e përbindshme të ndash një prind nga fëmija, nga mishi dhe gjaku i tij. Thuhet se personazhi shkrihet me autorin, kur pikëvështrimi i këtij të fundit sjell një mendim, një konstatim apo një dilemë të personazhit.

Meqenëse autori afrohet në mënyrë të dallueshme me opinionet e brendshme të heroit të vet, efekti i arritur është i qartë; përftohen dy gjendje emocionale me të njëjtën ngarkesë. Autori i nënshtrohet tërësisht pikëvështrimit të personazhit dhe shpreh atë që do të shprehte ai.

Dhe në rastet kur nuk zhvillohet dialog, autori ndërmerr përsipër të bëhet vetë interpret i shqetësimit të brendshëm, i ankthit, i dhembjes dhe i revoltës që përjeton heroi. Ne vëmë re dëshirën e autorit për t’i dhënë veprës së tij letrare statusin empirik, duke na parashtruar kushtet sociale të asaj periudhe kohore të përshkruar aty. Lev Tolstoij thoshte se art i vërtetë është ai që transmeton emocione dhe ndjenja të thjeshta. Kjo logjikë të arsyetuari e njërit prej shkrimtarëve më të mëdhenj të të gjitha kohërave mishërohet në dramacitetin e romanit “Pushkatimi”.

 Sinteza e formave ligjërimore krijon një vizion me ngjyrime prekëse. Ndërthurja e kohëve të foljeve në planin gjuhësor, kthimi nga koha e shkuar në të tashmen, i jep rrëfimit nuanca sa dramatike, aq dhe kuptimplote.

Historia tragjike e familjes Rafaeli zbulohet përmes dialogëve të personazheve të cilët të krijojnë përshtypjen e dëshmitarëve okularë. Përmes tyre, ne ndërgjegjësohemi për vlerat, virtytet, aftësitë, talentin që i karakterizon ato. Dhe mbi të gjitha për dashurinë e çmuar që na përcjellin. Ky roman është një homazh kushtuar figurës së Thoma Rafaelit që u flijua për hir të dashurisë së pakufishme atërore. Malli përvëlues për Helenën e tij ishte më i fortë se çdo regjim totalitar, se çdo ideologji politike, ishte më i madh se distancat midis shteteve, kapërceu kufijtë kohorë duke mbërritur gjer në ditët tona.

 Ligjet që kishin qëllim shkatërrimin e familjeve të shëndetshme e të lumtura nuk mund të ishin ligje. Siç thonin dikur latinët: “Lex malla, lex nulla”.

Rrëfimtari ynë i ndjek personazhet e tij në çdo hap, i rrëfen ato që sheh drejtpërdrejt dhe di më shumë se personazhet mbi të kaluarën e tyre, mbi impulset e brendshme apo reagimet e jashtme.

Autori – rrëfimtar e ka zhbiruar deri në detaje botën shpirtërore të heronjve të tij. Rrëfimtari është në dijeni të ngjarjeve, hollësive që mund të jenë të fshehta deri në momente të caktuara për personazhet e tjera.

Lokucionin latin dhe njëherazi vargun e famshëm tek ”Eneida” e Virgjilit: “Manibus date lilia plenis” – “Hidhni plot zambakë” – i cili gdhendej mbi varret e të rinjve, lexuesi mund t’ia përkushtojëme dashuri e respekt, atij njeriu të madh që humbi jetën për një dashuri të epërme.

Ky roman është një dëshmi më shumë, se autori Shpendi Topollaj tashmë mund të konsiderohet një figurë e konsoliduar e letrave shqipe.

/portali DurresLajm/

Na bëni like në facebook!: 

Lajme nga e njëjta kategori

17-vjeçarja Hajrie Dedej, ka prezantuar gjatë këtyre ditëve, ekspozitën e saj të parë.

Mbrëmjen e kësaj të premteje në Durrës do të organizohet një koncert me muzikë tradicionale Bretone.

Ismail Kadare, shkrimtari i mirënjohur shqiptar ka fituar çmimin "Pak Kyongni" për vitin 2019.

Nga Gëzim Kabashi

Liliana Çika është rikthyer këto ditë në Durrës me një ekspozitë të pazakontë.

Aktori Hysen Bashhysa feston sot 72-vjetorin e lindjes. Ceni, siç e thërrasin thuajse të gjithë lindi më 16 shtator 1947 në Durrës.

Atmosferë festive të jashtëzakonshme ka krijuar në amfiteatrin e Durrësit aktiviteti muzikor Karaoke i organizuar nga Bashkia e qytetit d

Më 12 shtator 2019, në Muzeun Arkeologjik të Durrësit u hap ekspozita “Art 2019” e piktores, skulptores dhe restaurueses së njohur Lilian

Mbrëmjen e kaluar në prani të mjaft artdashësve të kinemasë, në arenën e Amfiteatrit antik të Durrësit u shfaq filmi italian “Un paese qu

Drejtoria Rajonale e Kulturës Kombëtare Durrës njofton se mbrëmjen e sotme, 11 shtator 2019, është nata e fundit e projektit të përbashkë