Traumat e përjetuara në periudha kyçe të jetës, veçanërisht nga fëmijëria deri në vitet e para pas adoleshencës, mund të ndikojnë në mënyrë të qëndrueshme zhvillimin e trurit dhe sjelljen në moshën e rritur.
Ajo që ka ndikimin më të madh nuk është aq natyra e traumës, sesa mosha në të cilën ajo përjetohet.
Këtë e dëshmon një studim i kryer nga Istituto Italiano di Tecnologia në bashkëpunim me IRCCS Istituto Giannina Gaslini në Genova, falë mbështetjes së Fondit Italian për Shkencën (FIS Advanced) të Ministrisë së Universitetit dhe Kërkimit të Italisë.
Rezultatet, të publikuara në revistën shkencore Cell Reports Medicine, mund të hapin rrugën për trajtime të personalizuara të sjelljeve problematike që burojnë nga traumat, si agresiviteti, depresioni, ankthi dhe çrregullimet e vëmendjes.
Duke studiuar modele eksperimentale te minjtë dhe duke i kombinuar të dhënat me analizën e një grupi pacientësh, studiuesit treguan se një traumë e përjetuar gjatë fëmijërisë mund të çojë në vështirësi në marrëdhëniet shoqërore, ndërsa një traumë gjatë adoleshencës mund të nxisë sjellje agresive dhe dominuese. Ankthi, nga ana tjetër, u vu re në të gjitha rastet e studiuara.
Analizat omike dhe proteomike, të cilat lejojnë ekzaminimin e njëkohshëm të mijëra gjeneve dhe proteinave, tregojnë se ndikimi i traumës regjistrohet në tru në mënyrë afatgjatë, duke ndryshuar funksionimin e rajoneve të caktuara të tij.
Në momentin kur ndodh trauma, aktivizohen procese biologjike që modifikojnë strukturën dhe funksionimin e trurit, si vdekja e programuar e qelizave, stresi oksidativ ose prodhimi i vezikulave nga membranat qelizore.
Një traumë e hershme prek kryesisht amigdalën, hipokampusin dhe hipotalamusin, ndërsa një traumë e përjetuar më vonë ndikon më shumë në korteksin prefrontal, zonë që lidhet me vendimmarrjen, kontrollin e emocioneve dhe sjelljen sociale.
Falë këtij studimi, grupi i kërkimit ka identifikuar edhe një objektiv të mundshëm terapeutik: proteinën BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor), një rregullator kyç i plasticitetit të trurit. Duke moduluar mekanizmat e sinjalizimit të kësaj proteine, mund të zbuten efektet e traumave të përjetuara në moshën e re të rritur.
